Rynek dla eksportera – doradztwo Algieria

doradztwo Algieria

Wysoka stabilność społeczno-polityczna

Charakterystyka rynku


Algieria jest krajem cieszącym się stosunkowo wysoką stabilnością społeczno-polityczną z silną pozycją głowy państwa. W trakcie Arabskiej Wiosny była ona jednym z niewielu państw, w których udało się opanować demonstracje bez konieczności zmiany władz. Algierska gospodarka opiera się przede wszystkim na sektorze paliwowym. Obecnie dochody z wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego stanowią ponad 90% wartości algierskiego eksportu. Duże przychody z sektora petrochemicznego doprowadziły do częściowego zaniedbania produkcji żywności w kraju, przez co wartość importu produktów spożywczych w 2016 roku stanowiła niemalże 18% całości algierskiego importu.

W związku z tą sytuacją władze krajowe rozpoczęły działania mające na celu dywersyfikację krajowej gospodarki. Ze względu na biurokratyczny charakter państwa, reformy są stosunkowo powolne. Ich głównym celem jest wprowadzenie programów pomocowych dla krajowych i zagranicznych inwestorów, które mają zachęcić do inwestycji w sektory: rolno-spożywczy i przemysłowy.

Algieria zajmuje 166 miejsce w rankingu Doing Business 2018, wynika to między innymi z dużej ingerencji ze strony państwa oraz długiego czasu oczekiwania na zezwolenia. Algierską gospodarkę charakteryzuje słabe powiązanie z międzynarodowym rynkiem walutowym, co czyni to państwo częściowo odpornym na światowe kryzysy gospodarcze.

Zachęty dla zagranicznych inwestorów

W ostatnich latach nastąpiła fala prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, rynku bankowego i ubezpieczeń oraz rynku energetycznego. Zgodnie z Nowym Modelem Wzrostu przyjętym w kwietniu 2017 roku, państwo stara się zachęcić zagranicznych inwestorów do rozpoczęcia działalności w Algierii i kreowania nowych miejsc pracy oraz transferowania technologii i wiedzy. Zachętę dla eksporterów stanowi zwolnienie z opłat celnych oraz podatku VAT na usługi i dobra importowane lub zakupione lokalnie, które zostaną bezpośrednio wykorzystane przy realizacji inwestycji.

Szanse dla polskich eksporterów stwarza deficyt na rynku rolno-spożywczym, szybki wzrost demograficzny kraju oraz sympatia Algierczyków do Polski i Polaków. Największy potencjał rozwoju mają firmy eksportujące m.in.: zboże, mleko i wyroby mleczne, wołowinę, cukier, jabłka, słodycze itd. Duży potencjał inwestycyjny ma rynek przechowalnictwa i przetwórstwa żywności, jednak wymogi algierskiego prawa dopuszczające jedynie 49% udziału partnera zagranicznego w firmie, są jedną z głównych barier w rozwoju współpracy gospodarczej z Algierią. Kolejną przeszkodą dla polskiego eksportera jest długi czas dostawy produktów do kraju, która odbywa się przede wszystkim przy pomocy transportu morskiego. Jej średnia długość wynosi od 25 do 35 dni, natomiast czas transportu z krajów konkurencyjnych (np. Francji czy Hiszpanii) wynosi jedynie 24-72h. Również polityka ograniczania importu wprowadza niekorzystne warunki do inwestycji zagranicznych.

Handel z Algierią


Algieria jest krajem o ujemnym bilansie handlowym z nadwyżką ponad 17 mld USD na korzyść importu. Co ważne, ujemny bilans handlowy towarzyszy gospodarce algierskiej od I kwartału 2015 roku. Wcześniej od 2000 roku, przez 15 lat Algieria mogła poszczycić się dodatnim bilansem handlowym, który potrafił osiągnąć wartość nawet 41 mld USD (w 2008 roku).

Ujemny bilans handlowy

Wskaźniki Obserwatorium Złożoności Gospodarczej (OEC, Observatory of Economic Complexity) wskazują, że wartość eksportu z Algierii w 2016 roku wyniosła prawie 30 mld USD. Głównymi towarami eksportowymi są: gaz ziemny (11,8 mld USD), ropa naftowa (11,3 mld USD), rafinowana ropa naftowa (5 mld USD), nawozy azotowe (0,45 mld USD) oraz olej ze smoły węglowej (0,4 mld USD). Dochody z przemysłu naftowego stanowią 95% wartości algierskiego eksportu. Algieria sprzedaje przede wszystkim do Włoch (gdzie wartość importu z Algierii wyniosła 5,2 mld USD), Hiszpanii (3,88 mld USD), Stanów Zjednoczonych (3,87 mld USD), Francji (5,62 mld USD) oraz Brazylii (1,62 mld USD).

Z kolei wartość algierskiego importu w 2016 roku wyniosła 47 mld USD. Najważniejszymi towarami importowanymi są: pszenica (1,8 mld USD), zapakowane leki (1,4 mld USD), samochody (1,35 mld USD), rafinowana ropa naftowa (1,34 mld USD) oraz żelazne rury (1,24 mld USD). Największy udział w imporcie mają towary sprowadzane z: Chin (7,65 mld USD), Francji (5,62 mld USD), Włoch (4,11 mld USD), Rosji (4 mld USD) oraz Hiszpanii (3,33 mld USD). W stosunku do roku poprzedniego wartość eksportu spadła o 2 mld USD, podobnie jak wartość importu, która spadła o ponad 5 mld USD.

Polska najważniejszym partnerem handlowym w Europie Środkowej

W 2016 roku wartość polskiego eksportu do Algierii wyniosła 458,9 mln USD, co oznacza prawie 40% wzrostu w stosunku do roku poprzedniego, kiedy wartość eksportu do Algierii wynosiła 332 mln USD. Polskie przedsiębiorstwa eksportują do Algierii w głównej mierze towary rolno-spożywcze. W 2016 roku ich wartość wyniosła 233,9 mln USD, co stanowi połowę wartości algierskiego importu z Polski. Polscy przedsiębiorcy eksportują przede wszystkim produkty pochodzenia zwierzęcego (28%), środki transportu (26%), urządzenia mechaniczne i elektryczne (13%), produkty pochodzenia roślinnego (9%) oraz produkty przemysłu chemicznego (6%).

Polska jest najważniejszym partnerem handlowym Algierii w Europie Środkowej. Mimo to wartość polskiego importu z Algierii w 2016 roku wyniosła jedynie 16 mld USD, co świadczy o znacznym spadku w stosunku do roku 2015 (kiedy wartość importu z Algierii wynosiła 53 mln USD). Polska importuje z Algierii produkty mineralne, produkty przemysłu chemicznego oraz produkty pochodzenia roślinnego. Głównymi towarami importowanymi w 2015 roku były nawozy fosforowe stanowiące niemalże 99,5% całkowitej wartości algierskiego eksportu do Polski.

Sytuacja ekonomiczna Algierii


Algierię charakteryzuje stały przyrost naturalny wynoszący średnio 2%. Corocznie populacja kraju powiększa się o ok. 700 tys. osób, średnio żyjących 75 lat.  W kraju obecnie żyje prawie 41 mln obywateli, z czego większość wyznaje sunnicki odłam islamu. 72% Algierczyków żyje w mieście, natomiast aż 92% populacji zamieszkuje północną część kraju. Społeczeństwo algierskie jest bardzo młode. Ponad 87% mieszkańców kraju to osoby poniżej 54. roku życia, a 65% ludności to osoby w wieku produkcyjnym (mające od 15 do 64 lat).

Szacuje się, że w 2008 roku we Francji mieszkało ok. 1,70 mln imigrantów pochodzenia algierskiego (którzy sami przyjechali do Francji lub których rodzice byli imigrantami). To sprawia, ze Algierczycy są największą mniejszością narodową we Francji, stanowiąc ponad 14% populacji imigrantów i 3,5% ogółu ludności francuskiej (wg danych z 2008 roku).

Zubożenie algierskiego społeczeństwa

W związku z uzależnieniem gospodarki od sektora petrochemicznego spadek cen ropy naftowej i gazu ziemnego w 2014 roku doprowadził do drastycznego spadku PKB kraju (z 214 mld USD  w 2014 roku do 156 mld USD w 2016 roku, co oznacza spadek PKB o 27%). Mimo przeznaczania przez władze dużych nakładów pieniężnych na rozwój gospodarczy, utrzymująca się niska wartość PKB świadczy o niewielkiej produktywności kraju. PKB per capita w Algierii wynosi poniżej 4 tys. USD. Natomiast średnia wartość PKB per capita w państwach MENA wynosi 10 tys. USD, co wskazuje na zubożenie algierskiego społeczeństwa.

Głównym środkiem płatniczym w kraju jest dinar algierski, który jest postrzegany jako jedna z najsłabszych walut na świecie. Za 1000 dinarów algierskich można obecnie otrzymać niecałe 9 dolarów amerykańskich. Wartość waluty od 2014 roku spada, a jest to związane ze spadkami cen ropy naftowej i gazu ziemnego. Niska wartość waluty odzwierciedla gospodarczą i finansową słabość Algierii. Wpływa to także na wzrost cen towarów importowych. Jest to bardzo problematyczne, ponieważ najważniejszymi towarami importowanymi przez państwo są produkty pierwszej potrzeby, czyli żywność i leki.

Podstawę funkcjonowania algierskiej gospodarki stanowią usługi, z których dochód w 2017 roku wyniósł ponad połowę PKB. Co ważne, w ostatnich latach udział usług w PKB stale rośnie. W 2016 roku wartość przychodu z usług została ponad dwukrotnie zwiększona w stosunku do wartości osiągniętej w 2008 roku. 13% PKB zostało wytworzone przez rolnictwo, natomiast 36% wartości PKB generował sektor przemysłowy.

Niezwykle istotnym elementem gospodarki jest przemysł petrochemiczny. Dochody z wydobycia i sprzedaży ropy naftowej w ostatnim roku wygenerowały aż 1/3 PKB Algierii jednocześnie mając aż 95% udział w eksporcie. Algieria zajmuje 10. miejsce na świecie pod względem posiadanych złóż gazu ziemnego, 6. miejsce pod względem ilości eksportowanego gazu oraz 16. miejsce pod względem posiadanych złóż ropy naftowej. Dochody ze sprzedaży ropy naftowej pozwalały na utrzymanie stabilności gospodarczej państwa przed 2014 rokiem, kiedy utrzymywały się wysokie ceny paliw na świecie. Rozwój niepetrochemicznego sektora przemysłowego w Algierii jest utrudniony ze względu na regulacje prawne oraz nacisk władz na wzrost gospodarczy w przemyśle napędzanym przez sektor publiczny.

Próby pobudzenia produkcji w przemyśle niezwiązanym z ropą naftową

Spadek cen ropy naftowej skłonił algierski rząd do wprowadzenia limitów importowych oraz podjęcia prób pobudzenia produkcji w przemyśle niezwiązanym z ropą naftową i gazem ziemnym. Mimo to, Algierii nie udało się zwiększyć udziału sektora niepetrochemicznego w eksporcie, który obecnie wynosi ok. 5% całkowitej wartości eksportu.

W 2015 roku udział PKB generowanego przez firmy prywatne w algierskim przemyśle wynosił 77%. Sektor prywatny dominuje przede wszystkim w branży skórzanej i obuwia (ponad 90% firm posiada prywatny kapitał), produkcji tkanin i branży spożywczej (87%), chemii tworzyw sztucznych i leków (78%) oraz materiałów budowlanych (52%). Firmy prywatne nie posiadają udziałów w produkcji ropy naftowej. Wobec tego sektor państwowy dominuje na rynku energii (gdzie posiada 100% udziałów), w przemyśle (94%), w produkcji żelaza, stali, metali, wyrobów elektronicznych, elektrycznych i mechanicznych (93%), w górnictwie i kopalnictwie (90%) oraz w przetwórstwie węglowodorów (88%).

Ułatwienia i bariery eksportu do Algierii


We wrześniu 2005 roku nastąpiło zniesienie ceł na 2 162 produkty importowane do Algierii z Unii Europejskiej (stanowią one 35% pozycji towarowych zawartych w algierskiej taryfie celnej). Większość z nich (2 076) to towary przemysłowe, natomiast pozostałe 86 pozycji na liście zajmują produkty rolne. Cła dla części produktów rolnych zostały zredukowane lub objęte systemem kontyngentów. Jednak na początku 2018 roku, Ministerstwo Handlu Algierii wydało oficjalny komunikat dotyczący mechanizmów nadzoru nad importem, który wprowadza:

  • rozszerzenie listy towarów objętych 30% stawką podatku TIC (krajowy podatek konsumpcyjny) dla produktów takich jak: łosoś, suszone owoce i orzechy bez łupin, przyprawy, słodycze i wyroby cukiernicze i innych;
  • wzrost opłat celnych dla towarów zaliczanych do 32 grup wytworów gotowych (m. in.: wyroby z tworzyw sztucznych, sprzęty filtrujące, akcesoria elektroniczne oraz telefony komórkowe);
  • tymczasowe zawieszenie przywozu wyrobów należących do 45 grup (m. in.: sery, jogurty i przetwory mleczne, mięso, czekolady). Zawieszenie importu ma obowiązywać do czasu utrzymania lub wzrostu opłat celnych i podatków;

Polska podpisała z Algierią szereg gospodarczych umów dwustronnych. Najważniejszą z nich jest umowa o współpracy gospodarczej, naukowej i technicznej pomiędzy Rządem PRL a Rządem Algierskiej Republiki Demokratyczno-Ludowej z 1963 roku stanowiąca podstawę polsko-algierskich relacji dyplomatycznych. Ponadto oba kraje podpisały umowy: o unikaniu podwójnego opodatkowania (podpisana w 2000 roku, jednak obowiązuje od 31 stycznia 2005 roku), o warunkach kierowania, pobytu i pracy polskich specjalistów w Algierii (z 1986 roku) oraz o współpracy w sektorze energetycznym (z 2011 roku). Polska jako państwo członkowskie Unii Europejskiej jest również stroną umowy stowarzyszeniowej UE-Algieria, podpisanej w ramach Unii na rzecz Regionu Morza Śródziemnego. Obowiązuje ona od 1 września 2005 roku i wprowadza stopniową redukcję opłat celnych we wzajemnym handlu.

Duża konkurencja na rynku

Jedną z głównych barier dla inwestycji zagranicznych w Algierii jest problem z uzyskaniem gruntu pod realizację projektów inwestycyjnych. Ponadto do wykonania zamówienia publicznego w kraju, konieczna jest wygrana w przetargu. Barierą może okazać się zbyt wysoka konkurencja ze strony firm z silniejszych gospodarczo państw świata. Algieria wprowadziła również obowiązek większościowego udziału (51%) algierskiego partnera w projektach inwestycyjnych oraz 30% udziału w spółkach z firmami zagranicznymi typu import-eksport.

Jedyną dopuszczalną formą rozliczeń transakcji importowych w Algierii jest akredytywa dokumentowa. Wobec tego kolejną z barier jest wprowadzony przez delegata generalnego algierskiego Stowarzyszenia Banków i Instytucji Finansowych w lipcu 2017 roku zakaz domicyliacji bankowej. Pozbawia on eksportera możliwości otrzymania zapłaty od importera przez akredytywę lub inkaso dokumentowe, co w praktyce jest równoznaczne z zakazem importu pewnych towarów. Należy do nich 16 kategorii wyrobów spożywczych (m. in.: pieczywo, makarony, soki owocowe i czekolada) oraz 8 kategorii wyrobów przemysłowych (m. in.: wyroby z granitu i marmuru, artykuły z plastiku, meble i dywany).

Doradztwo Algieria


Algierski rynek mimo pewnych trudności stwarza warunki do rozwoju dla potencjalnych polskich eksporterów. Z pewnością największe szanse na sukces mają przedsiębiorstwa zajmujące się branżą motoryzacyjną, spożywczą i produkcją leków, ponieważ w dalszym ciągu Algieria nie jest samowystarczalna pod wieloma względami. Algieria jest krajem arabskim o zbiurokratyzowanym charakterze, bardzo odmiennym kulturowo od Polski. Wobec tego, przed podjęciem decyzji o wejściu na algierski rynek warto skorzystać ze wsparcia profesjonalnych doradców, aby zwiększyć efektywność planowanej inwestycji.

2018-10-08T10:12:09+00:00