Rynek dla eksportera – doradztwo Egipt

doradztwo egipt

Istotna rola w światowym transporcie morskim

Charakterystyka rynku Egiptu


Położenie geograficzne Egiptu jest istotnym czynnikiem kształtującym gospodarkę kraju. Jego umiejscowienie na pograniczu Afryki, Azji i Europy sprawia, że Egipt pośredniczy w wymianie handlowej pomiędzy kontynentami. Państwo to leży nad Morzem Śródziemnym i Morzem Czerwonym, które łączy ze sobą Kanał Sueski, przez który przepływa ok. 7,5% światowego handlu morskiego. To sprawia, że kraj ten pełni istotną rolę w międzynarodowym transporcie morskim – szczególnie dla statków kursujących na Daleki Wschód oraz do państw Zatoki Perskiej. Mimo to, Egipt zajmuje jedynie 128 miejsce w rankingu Doing Business 2018, co wynika m. in. z ograniczeń pozataryfowych. Z kolei w Africa Investment Index Egipt zajmuje miejsce trzecie. Doceniona została m. in. stopa wzrostu egipskiego PKB i korzyści płynące z czynników demograficznych.

Egipski system prawny pozwala na 100-procentową własność zagraniczną przedsięwzięć. Ponadto zagraniczni inwestorzy dostają gwarancję zabezpieczenia przed konfiskatą i nacjonalizacją. Przysługuje im także prawo do posiadania ziemi, prawo do posiadania rachunków bankowych w zagranicznych walutach, brak restrykcji w określaniu cen oraz gwarancja równego traktowania bez względu na narodowość. Projekty inwestycyjne zagranicznych firm mogą być realizowane w jednej z 20 dziedzin. Co więcej, dla uproszczenia rejestracji, licencjonowania i certyfikacji nowych projektów egipska Agencja Inwestycji wprowadziła one stop shop, który umożliwia dopełnienie wszystkich niezbędnych formalności przy jednym okienku. Główne zadania one stop shop to ułatwienie udzielania licencji biznesowych oraz doradztwo. Ponadto instytucja oferuje usługi prawne, techniczne, administracyjne, publikacje w Dzienniku Inwestycyjnym i usługi w zakresie zwolnień z podatków.

W 2017 roku władze egipskie przyjęły prawo inwestycyjne, w którym zawarto szereg udogodnień dla zagranicznych przedsiębiorców i inwestorów. Jego kluczowe elementy to: udzielanie zezwolenia na pobyt na okres trwania inwestycji, brak ograniczeń dot. wywożenia zysków z kraju, możliwość bezpośredniego importu dóbr niezbędnych do wykonania inwestycji bez konieczności rejestracji w tzw. Rejestrze Eksporterów przy opłaceniu 2% stawki celnej, a także wyłączenie z części opłat notarialnych i skarbowych.

Jako najbardziej perspektywiczne obszary współpracy dla polskich przedsiębiorstw postrzegane są: sektor ropy naftowej i gazu, branża kolejowa oraz przemysł motoryzacyjny. W ostatnich latach w Egipcie odnotowano również wzrost zapotrzebowania na: maszyny i urządzenia dla branży spożywczej (zwłaszcza tych przydatnych w przetwórstwie drobiu), wyroby wykonane z metali nieszlachetnych, produkty rolno-spożywcze, sprzęt i wyposażenie medyczne, wyroby ze szkła i porcelany, maszyny i narzędzia oraz produkty chemiczne i drzewno-papiernicze.

Trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej

Niekorzystną stroną egipskiego rynku jest wdrażanie postanowień sprzecznych z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, czego przykładem może być dekret egipskiego Ministerstwa Handlu i Przemysłu nr 43/2016, który wszedł w życie 16 marca 2016 r. Zgodnie z nim import towarów przeznaczonych do sprzedaży detalicznej w Egipcie w ramach 25 kategorii (mleko i jego przetwory, przetworzone i suszone owoce, słodycze, wyroby czekoladowe, woda mineralna, kosmetyki, wyposażenie łazienek, odzież i tekstylia, i inne) ma być dozwolony wyłącznie dla firm zarejestrowanych w rejestrze prowadzonym przez ww. ministerstwo. Komisja Europejska uważa, że takie działania są sprzeczne z umową stowarzyszeniową podpisaną pomiędzy Unią Europejską a Egiptem. Kolejnym przykładem jest wprowadzenie przez Egipt dodatkowych wymogów w zakresie BSE (tzw. choroby szalonych krów), które są niezgodne z ogólnie przyjętymi standardami Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt.

Innymi trudnościami w prowadzeniu działalności gospodarczej w Egipcie są: biurokracja, niedobór wykwalifikowanej siły roboczej, ograniczony dostęp do kredytów i walut obcych oraz długotrwałe procedury celne.

Handel z Egiptem


Wartość egipskiego importu w 2016 r. wyniosła 57,7 mld USD, natomiast wartość eksportu to jedynie 22,4 mld USD czego efektem jest ujemny bilans handlowy przekraczający 35 mld USD. Największy udział w egipskim imporcie mają: rafinowana ropa naftowa (jej wartość stanowi 5,7% całkowitego importu), gaz ziemny (5,5%), samochody (4,3%), zapakowane leki (3%) oraz pszenica (2.7%). Głównymi dostawcami towarów do Egiptu są: Chiny (dostarczają one 18% importowanych towarów o łącznej wartości 10,4 mld USD), Niemcy (8,6%; 5 mld USD), Rosja (6,5%; 3,78 mld USD), Stany Zjednoczone (6%; 3,48 mld USD) oraz Włochy (5,94%; 3,42 mld USD).

Z kolei produktami eksportowanymi przez Egipt są: złoto (jego wartość wynosi 2,65 mld USD co stanowi ponad 11,8% eksportu), ropa naftowa (1,81 mld USD; 8,1%), rafinowana ropa naftowa (0,8 mld USD; 3.5%), nawozy azotowe (0,77 mld USD; 3,4%) oraz przewody izolowane (0,75 mld USD; 3,3%). Główni odbiorcy egipskich towarów to: Zjednoczone Emiraty Arabskie (państwo to w 2016 roku zakupiło egipskie produkty o wartości 2,83 mld USD co stanowi 12,6% egipskich towarów sprzedawanych za granicę), Arabia Saudyjska (1,75 mld USD; 7,8%), Włochy (1,47 mld USD; 6,6%), Turcja (1,44 mld USD; 6,4%) i Wielka Brytania (1,05 mld USD; 4,7%).

Pszenica stanowi 21% wartości egipskiego importu z Polski

Polskie towary stanowią 1,2% produktów importowanych przez Egipt. Największy udział w polskim eksporcie do Egiptu mają: produkty roślinne (przede wszystkim pszenica stanowiąca 21% wartości egipskiego importu z Polski) mające 25-procentowy wkład w eksport do Egiptu. Kraj ten jest trzecim światowym odbiorcą polskiej pszenicy. Ponadto Egipt importuje z Polski: maszyny (18% wartości eksportu do Egiptu), środki transportu (14%), produkty chemiczne (7,8%) i produkty mineralne (7,2%). Polska natomiast importuje 1,5% spośród egipskich towarów sprzedawanych za granicę. Największy wkład w polski import z Egiptu mają: tekstylia (31%), tworzywa sztuczne i gumy (19%), produkty roślinne (14%), metale (11%) oraz kamień i szkło (5,9%).

Obecnie głównymi firmami eksportującymi z Polski do Egiptu są firmy: General Motors Poland, Glencore, Alfred c. Toepfer Poland Mondi Świecie, Bel Polska, Glencore Polska Polchar, GlaxoSmithKline, Avon, Siemens, Cargill Poland, Polchar, Philips Lighting i inni. Na liście firm eksportujących z Polski do Egiptu znajduje się ponad 1000 przedsiębiorstw. Liczba ta wskazuje na stosunkowo  duże zainteresowanie polskich przedsiębiorców działalnością na rynku egipskim.  Współpraca inwestycyjno-kooperacyjna obejmuje głównie usługi turystyczne, pośrednictwo handlowe, budownictwo, informatykę, modernizację i rozbudowę infrastruktury kolejowej oraz wydobycia i eksploatacji ropy naftowej i gazu ziemnego.

Należy podkreślić, że podstawą polsko-egipskiej współpracy jest wymiana handlowa. Natomiast do tej pory najefektywniejszym instrumentem przyczyniającym się do jej rozwoju są osobiste kontakty pomiędzy przedsiębiorcami oraz bezpośrednia obecność polskich firm na rynku.

Najbardziej zaludnione państwo arabskie

Sytuacja ekonomiczna Egiptu


Egipt jest najbardziej zaludnionym państwem arabskim. Zamieszkuje go ponad 97 mln osób, których średnia wieku wynosi 24 lata. Około 95% populacji Egiptu mieszka na żyznych terenach okalających deltę i dolinę Nilu (które stanowią jedynie 5% całkowitej powierzchni państwa). Demografię kraju charakteryzuje niezwykle wysoki przyrost naturalny (pomiędzy 1994 i 2014 rokiem odnotowano 46% przyrost liczby ludności), co w znacznym stopniu wpłynęło na ograniczenie zasobów naturalnych, strukturę bezrobocia oraz system medyczny w kraju. W Egipcie żyje 60,5 mln osób w wieku produkcyjnym (62,5% populacji), a obecny wskaźnik przyrostu naturalnego wynosi 2,45%. Egipską gospodarkę charakteryzuje wysoki poziom bezrobocia wśród młodych osób w wieku 15-24 lat, który wynosi 31,3%. Natomiast ogólna stopa bezrobocia w kraju wynosi 12,2%. Co czwarty Egipcjanin żyje poniżej granicy ubóstwa.

PKB Egiptu w 2016 roku wyniosło 336,3 mld USD ze średnią roczną stopą wzrostu ok. 4,2% (w ciągu ostatnich 3 lat). Jego PKB w 2006 roku wynosiło 107,5 mld USD, co oznacza ponad 3-krotny wzrost w ciągu dekady. Rośnie również PKB per capita, które w 2017 roku wynosiło 13 tys. USD. Gospodarkę kraju charakteryzuje wysoka stopa inflacji, która w 2017 roku wyniosła 23,5% (natomiast w 2016 r.  było to 10,2%).

Krajową walutą jest funt egipski (EGP). Wartość 100 EGP oscyluje w granicach 5,67 USD i 19,30 – 20 PLN. Istotnym wydarzeniem, które wpłynęło na wartość waluty była jej dewaluacja pod koniec 2016 r. Takie działanie było wynikiem uwolnienia waluty w wyniku dostosowania krajowej polityki do wymogów stawianych przez MFW.

Najważniejszym sektorem gospodarki Egiptu są usługi, z których przychody stanowią ponad 55% PKB. Pracuje w nich prawie połowa aktywnych zawodowo Egipcjan. Istotny jest również przemysł zatrudniający niemalże 25% społeczeństwa i generujący ponad 30% PKB. Jego głównymi gałęziami są: sektor tekstylny, przemysł spożywczy, turystyka, farmaceutyka oraz węglowodory. Mimo tego, że w rolnictwie pracuje prawie 30% aktywnych zawodowo Egipcjan, jego wkład w PKB wynosi nicałe 12%. Egipcjanie uprawiają przede wszystkim: bawełnę, ryż, kukurydzę, pszenicę, rośliny strączkowe, owoce i warzywa. Ze względu na szybko rosnącą liczbę ludności, egipskie rolnictwo nie jest w stanie zaspokoić wewnętrznych potrzeb kraju. Aczkolwiek korzystny klimat pozwala na przeprowadzanie zbiorów 3-4 razy w roku.

Istotne znaczenie dla gospodarki egipskiej mają złoża ropy naftowej i gazu ziemnego, które są wydobywane przede wszystkim: na półwyspie Synaj, na obszarze delty Nilu oraz ze złóż podmorskich. Produkcja i przetwórstwo ropy naftowej i gazu ziemnego w Egipcie generuje ok. 16% PKB. Z roku na rok zmniejszają się nakłady na wydobycie ropy naftowej (ze względu na wyczerpywanie się jej złóż), natomiast rząd chętniej inwestuje w wydobycie gazu ziemnego. Egipt zajmuje 6 miejsce wśród państw MENA pod względem produkcji gazu ziemnego.

Rozwój sektora prywatnego

Rolnictwo, handel, nieruchomości i gastronomia to sektory, które niemalże w 100% należą do podmiotów prywatnych. Jednak wydobycie i przetwórstwo ropy naftowej i gazu ziemnego oraz energetyka to działy zdominowane przez sektor publiczny. W ostatnich latach rząd sprzyja rozwojowi sektora prywatnego, czego przykładem jest uruchomiona w lutym 2016 roku czteroletnia Strategia Rozwoju Przemysłu. Jej głównym założeniem jest transformacja gospodarki Egiptu, który do 2025 roku ma stać się wiodącą gospodarką przemysłową wśród państw MENA oraz najistotniejszym ośrodkiem eksportu produktów zaawansowanych technologicznie.

Ułatwienia i bariery eksportu do Egiptu


W Egipcie funkcjonuje 5 form inwestowania na preferencyjnych warunkach, w których mogą działać zagraniczne przedsiębiorstwa. Zaliczają się do nich: Strefy Wolnocłowe, System Inwestycji Wewnątrzkrajowych, Specjalne Strefy Ekonomiczne, Strefy Inwestycyjne oraz Kwalifikowane Strefy Przemysłowe.

Strefy Wolnocłowe ulokowane są w pobliżu portów morskich i lotnisk. Przedsiębiorcy w nich działający są zobowiązani do eksportu co najmniej 80% swojej produkcji. W Egipcie funkcjonują dwa rodzaje stref wolnocłowych: publiczne oraz prywatne. Projekty realizowane w ich ramach są zwolnione z egipskich przepisów prawa podatkowego i celnego, procedur i opłat celnych, podatków itd.

W 23 egipskich regionach zostały rozmieszczone 74 parki przemysłowe w ramach Systemu Inwestycji Wewnątrzkrajowych. Budowane są w nich klastry przemysłowe oraz infrastruktura dla małych i średnich przedsiębiorstw. Obecnie funkcjonuje w nich ok. 2 tys. projektów, które mają doprowadzić do zwiększenia poziomu transferu wiedzy i technologii. Każdy z parków funkcjonuje w ramach innej specjalizacji branżowej.

Z kolei, od 2002 roku w Egipcie funkcjonują specjalne strefy ekonomiczne, które mają umożliwić rozwój produkcji rolnej i przemysłowej oraz działalności usługowej z przeznaczeniem na eksport. Obowiązują w nich m. in. obniżone stawki podatkowe (od firm – 10%, od zatrudnienia – 5%).

Ustawa z 2007 roku pozwoliła na stworzenie Stref Inwestycyjnych, których celem jest aktywizacja sektora prywatnego oraz przyśpieszenie tempa rozwoju gospodarczego i społecznego. Poza przemysłem ich działalność obejmuje edukację, badania naukowe, handel i usługi, nanotechnologię i biotechnologię oraz technologię informacyjną.

Na mocy porozumienia między Egiptem, Izraelem i Stanami Zjednoczonymi utworzono Kwalifikowane Strefy Przemysłowe (QIZ). Produkty wytwarzane w egipskich QIZ są na specjalnych warunkach importowane przez USA. Co ważne, produkty eksportowe muszą spełniać określone warunki dotyczące reguł pochodzenia – min. 10,5% zawartości danego produktu musi mieć izraelskie pochodzenie. Prowadzenie działalności w ramach QIZ zwiększa dostępność amerykańskich rynków, a ponadto niesie za sobą korzyści w postaci zwolnienia z barier taryfowych (np. ceł) i pozataryfowych (np. brak kontyngentów).

Szereg polsko-egipskich umów dwustronnych

Na początku lutego 2016 roku w Egipcie zwiększono stawki celne na towary importowane. Takie działanie ma na celu redukcję ujemnego bilansu handlowego Egiptu. Wyższe stawki celne wynoszą od 120% do 140% ich poprzedniej wartości i obejmują ponad 500 produktów (są to m.in.: tekstylia, orzechy, niektóre owoce i wyroby cukiernicze, kosmetyki i perfumy, artykuły gospodarstwa domowego, meble, karma dla psów oraz zegarki). Podwyższone stawki celne nie obejmują krajów członkowskich UE, które są stroną umowy stowarzyszeniowej z Egiptem.

Polsko-egipskie stosunki gospodarcze opierają się na szeregu umów dwustronnych dotyczących: wzajemnego popierania i ochrony inwestycji (1998 r.), unikania podwójnego opodatkowania (2002 r.), transportu morskiego (1977 r.), ustanowienia regularnej komunikacji lotniczej (1956 r.) a także współpracy w dziedzinie turystyki (2011 r.). Ponadto Polska jako państwo członkowskie Unii Europejskiej jest stroną umowy stowarzyszeniowej z 2004 r. pomiędzy Egiptem a UE.

Ograniczenia w dostępie do egipskiego rynku mogą napotkać firmy z sektora rolniczego (bariery te dotyczą wymogów sanitarnych i fitosanitarnych). Ponadto eksportujący przedsiębiorcy są zobowiązaniu do posiadania certyfikatów pochodzenia EUR-1 i EUR-MED (nawet w przypadku ważności certyfikatów wydanych przez państwa członkowskie Unii Europejskiej), które muszą być wystawione przez ambasady lub konsulaty Egiptu. Z kolei eksporterzy mięsa są zobowiązani do sprzedaży mięsa zgodnego ze standardami halal. Jednocześnie podlegają oni kontroli ze strony organizacji religijnych importera.

Przeszkody na swojej drodze mogą napotkać nie tylko eksporterzy, ale także inwestorzy zagraniczni zainteresowani prowadzeniem firm usługowych w sektorach transportu lotniczego i morskiego oraz budownictwa. Założone przez nich przedsiębiorstwo może mieć wyłącznie formę joint-venture, a 51% udziałów musi należeć do egipskiego przedsiębiorcy.

Doradztwo Egipt


Położenie geograficzne Egiptu sprzyja atrakcyjności gospodarczej kraju. Również szereg zachęt krajowych instytucji może skłonić potencjalnego inwestora do ekspansji gospodarczej na Bliski Wschód. Mimo to, należy pamiętać o trudnościach wynikających z odmiennej kultury, dużego stopnia zbiurokratyzowania i odmiennego systemu prawnego, a przed wejściem na rynek skorzystać z porady ekspertów.

2018-10-08T10:12:08+00:00