Rynek dla eksportera: Izrael

doradztwo Izrael

Gospodarka sprzyjająca zagranicznym inwestycjom

440 mln USD - wartość polskiego eksportu do Izraela

Współpraca gospodarcza polskich i izraelskich przedsiębiorców

Nacisk na technologie związane ze zdrowiem

49. miejsce w rankingu Doing Business

Charakterystyka rynku


Pomimo wyzwań geopolitycznych, gospodarka Izraela jest uważana za wysoko rozwiniętą, otwartą i sprzyjającą zagranicznym inwestycjom. Zgodnie z danymi WTO, w 2017 roku handel odpowiadał za 58%  PKB, a wartości eksportu – za ok. 25%. Dzięki wysokim standardom życia Izrael może sobie pozwolić na wysokie inwestycje w zakresie najnowszych technologii, przez co nazywany jest Doliną Krzemową Bliskiego Wschodu. Kraj znajduje się w czołówce światowej w pod względem liczby start-upów. Ze względu na położenie geograficzne i geologiczne, wśród najważniejszych importowanych przez niego dóbr znajdują się surowce i półprodukty. Ponadto jest państwem silnie zmilitaryzowanym, które w 2018 roku zajęło 16. miejsce na 136 w rankingu „Global Fire Power”. Handluje bronią i technologiami wojskowymi oraz nie dementuje spekulacji związanych z posiadaniem arsenału jądrowego.

Od lat bilans handlowy Izraela jest negatywny, z wyłączeniem 2009 roku. W 2017 roku wartość deficytu wyniosła 12,5 mld USD, przy jednoczesnym wzroście wartości importu o 4,5 pkt. procentowego względem 2016 roku.  W 2017 roku w skali świata Izrael znalazł się na 42. miejscu pod względem importu i 23. pod względem handlu z Unią Europejską, która obok Stanów Zjednoczonych, Turcji, Chin, Szwajcarii i Indii jest wymieniana jako jeden z najważniejszych partnerów handlowych.

Jednym z największych wyzwań gospodarczych Izraela jest wyrównanie poziomu rozwoju innych gałęzi gospodarki do przemysłu technologicznego. Coraz większa liczba ultra-ortodoksyjnych Żydów, którzy poświęcają cały swój czas na studiowanie Talmudu, wpływa negatywnie na statystyki związane z zatrudnieniem. W przyszłości przekształci to obecną proporcję zatrudnienia do populacji oraz zależności społecznej. Zgodnie z aktualnymi danymi na 2017 rok, prawie pół miliona izraelskich rodzin (21,2% całej populacji) żyje w biedzie. Rząd Izraela podejmuje coraz więcej inicjatyw mających na celu wpływ na wymienione problemy.

Handel z Izraelem


W 2016 roku wartość importu w Izraelu wyniosła 66,2 mld USD, a najważniejsze importowane dobra objęły surowce oraz półprodukty. W 2016 roku 10% importu było związane z obrotem diamentów, 7,4%– aut, 7% – paliwami i surowcami energetycznymi. Najważniejsze źródła importu to Unia Europejska, Chiny, Turcja, Japonia, Stany Zjednoczone, Indie.

Klimat Izraela oraz rozwinięte technologie produkcji rolnej pozwalają na produkcję owoców i warzyw z nadwyżką przeznaczoną na eksport. Izrael jest też samowystarczalny w kwestii nabiału, mleka, jaj i drobiu. Najważniejsze żywnościowe produkty importowe to soja, zboża oraz wołowina. Ponadto importuje się relatywnie niewielkie ilości wyrobów takich jak francuskie sery, owoce leśne, polskie ogórki konserwowe,  konserwy rybne, oleje roślinne oraz kaszę gryczaną.

Eksport Izraela skupia się na diamentach, pakowanych lekach, elementach elektronicznych, ropie rafinowanej i sprzęcie medycznym. Najważniejszymi odbiorcami tych produktów są Stany Zjednoczone, Hongkong, Chiny, Palestyna, Indie. Sektor technologii i innowacji odpowiada 40% eksportu Izraela.

W 2016 roku wartość eksportu Polski do Izraela wyniosła 440 mln USD. Polska eksportowała głównie żywność, w tym wołowinę (15,4%), ser (2,7%) i masło (<1%), wodę smakową (4,6%), wyroby piekarskie i cukiernicze (1,2%), czekoladę (1,5%), sosy i przyprawy (1,9%). Poza tym w statystykach eksportu zaznaczyły się maszyny takie jak autobusy (8,3%), samochody (3%), a także żurawie budowlane (2,6%) i turbiny maszynowe (2,1%). Wzrost eksportu polskiej wołowiny ma szczególne znaczenie po przywróceniu w 2014 roku uboju rytualnego.

Zgodnie z danymi Informatora Ekonomicznego MSZ  na 2018 rok wśród największych eksporterów z Polski do Izraela można wymienić m.in. Eko-Vit Sp. z o.o., Krajową Spółkę Cukrową (Spółka Akcyjna) czy Zakład Przemysłu Mięsnego Biernacki Sp. z o.o. Wśród spółek z kapitałem zagranicznym najwyżej uplasowały się Ferrero Polska, Gilette Poland International, Opel Manufacturing Poland, Man Bus, Mondi Świecie.

W 2016 roku Izrael eksportował do Polski głównie elektronikę, z czego 20% stanowiły turbiny. Inne najważniejsze eksportowane dobra obejmowały pestycydy (12%), wyroby plastikowe i rury (5,6%), fosforany (4,3%), soki owocowe (2,9%) i owoce tropikalne (1,8%). Ogólna wartość eksportu 2 2016 roku wyniosła 343 mln USD.

Informator Ekonomiczny MSZ wskazuje następujące spółki wśród największych importerów z Izraela: Adamed Pharma SA, Brembo Sp. z o.o, Hamilton Sundstrand Poland, Iscar-Poland Sp. z o.o, Luvena SA, Makhteshim-Agan Poland, MTU Aero Engines Polska, Police SA, Zeszuta Sp. z o.o, oraz spółkę z kapitałem izraelskim – Teva Operations Poland Sp. z o.o.

Ze względu na politykę Izraela, dalsze zacieśnianie współpracy gospodarczej może być skupione na sektorach wysokich technologii i innowacyjności. Szczególnie obiecujące wydają się być obszary IT, biotechnologii, medycyny, nanotechnologii.

Szczególne możliwości nawiązywania relacji biznesowych i eksportu dotyczą polskiej żywności, głównie wołowiny, napojów, mrożonych owoców i warzyw. Rynek produktów spożywczych Izraela rozwija się dynamicznie w sektorze ekologicznych, bezglutenowych produktów. Poszukiwani są także polscy producenci oraz dystrybutorzy urządzeń i akcesoriów budowlanych, wyrobów papierniczych oraz mebli. W 2017 roku Polsko-Izraelska Izba Gospodarcza oszacowała, że eksport polskiej żywności do Izraela ma duże dalsze szanse rozwoju.

W czerwcu 2018 roku miało miejsce Polsko-Izraelskie Forum Gospodarcze w Tel-Awiwie współorganizowane przez Polską Agencję Inwestycji i Handlu, która otworzyła nowe biuro na miejscu. W wydarzeniu uczestniczyło ponad 200 przedsiębiorców. Przedstawiciele polskich branż chemicznych, kosmetycznych, żywnościowych oraz IT mieli szansę na nawiązanie indywidualnych kontaktów z izraelskimi uczestnikami Forum. Rezultat spotkania stanowią nowe umowy między LOT-em a izraelską EI AI, PAIH a Federacją Izraelskich Izb Gospodarczych oraz Agencją Rozwoju Przemysłu z Start-up Nation Central oraz Cewators IDEAtion. Polska rozwija także swoją działalność w branży kosmicznej, co znajduje odzwierciedlenie w kontaktach zawartych z Izraelską Agencją Lotów Kosmicznych.

Temat rozwoju współpracy gospodarczej z przedstawicielami izraelskich przedsiębiorstw był także poruszany podczas giełdy kooperacyjnej współorganizowanej przez firmę East Analytics oraz Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego w listopadzie 2018 roku. W trakcie trwania wydarzenia ponad 70 przedstawicieli małych i średnich małopolskich firm miało szansę zbudować sieci kontaktowe z potencjalnymi izraelskimi partnerami.

Zacieśnianie więzów i współpracy nie jest ograniczone wyłącznie do kontaktów rządowych oraz gospodarczych, czego dowodem jest fakt, że 17 polskich miast ma podpisane porozumienia miast bliźniaczych z ośrodkami w Izraelu, w tym Gdańsk z Hajfą, Katowice z Reheovot, Łódź i Warszawa z Tel Avivem, Lublin z Rishon leZion, Nowy Sącz z Nentayą, Poznań z Raananą, Wrocław z Ramat Gan.

Ponadto rozwija się wzajemna turystyka wykraczająca poza wycieczki związane z miejscami pamięci czy kultu religijnego, co odzwierciedla rozwój połączeń lotniczych. Wskazuje się dane rzędu 250 tys. izraelskich turystów rocznie, co w praktyce oznacza wzrost o 79% względem ubiegłego roku. Zgodnie z danymi polskiego Ministerstwa Sportu i Turystyki, w latach 2015 i 2016 zarejestrowano wzrost o 40%. W 2017 roku do Izraela podróżowało prawie 100 tys. Polaków, co oznacza wzrost o 64% względem 2016 roku. Izrael jest uważany przez turystów za jeden z najbezpieczniejszych krajów w regionie.

Sytuacja ekonomiczna Izraela


Populacja Izraela wyniosła w 2017 roku 8,424,904 osoby, z czego 22 tys. zamieszkuje sporny teren Wzgórz Golan, a 201 tys. – Wschodnią Jerozolimę. Wśród najważniejszych grup etnicznych najliczniejszą stanowią Żydzi (74.4%, ok. 15% nie urodziło się wewnątrz granic państwa) oraz Arabowie (20.9%).  Ponad 90% obywateli mieszka w miastach. W badaniach „Freedom in the World 2019” Izrael otrzymał wysokie wskaźniki związane z oceną poczucia wolności wobec obywateli, wypełniania praw politycznych oraz wolności obywatelskich. Inwestycje gospodarcze Izraela w Strefie Gazy, Zachodnim Brzegu Jordanu oraz Wzgórzach Golan są związane z wieloma kontrowersjami, m.in. dotyczącymi unijnych wymogów oznakowania produktów wytworzonych na terenach okupowanych.

Izrael jest w ścisłej czołówce pod względem najlepiej wykształconych pracowników i ma proporcjonalnie najwięcej inżynierów i doktorów na świecie, co pozwala na rozwój wysokich technologii i innowacyjność. Należy jednak zaznaczyć, że ten silnie reklamowany i dofinansowany sektor technologii, który wywiera znaczący wpływ na gospodarkę w skali globalnej, zatrudnia mniej niż 10% ludności Izraela. Większość jego obywateli pracuje w produkcji oraz usługach, które są podatne na zmiany globalnej konkurencyjności, a wydatki na edukację pozostają relatywnie niskie w porównaniu z innymi krajami OECD o podobnym PKB.

Izrael odczuł ekonomiczne skutki globalnego kryzysu finansowego w latach 2008-2009 oraz podczas Arabskiej Wiosny w 2011 roku, co spowodowało spadek dynamiki wzrostu PKB z 5% do 2,8% rocznie w latach 2014-2017. Obecne roczne tempo wzrostu PKB wynosi 3.1%. Izrael generuje 57% energii elektrycznej ze spalania węgla i 2,6% z odnawialnych źródeł. W 2009 roku odkryto nowe, relatywnie bardzo bogate złoża naturalnego gazu blisko wybrzeża, których eksploatacja ma pozytywne znaczenie dla PKB kraju. Nierówności społeczne związane z jakością życia oraz cenami wyróżniają Izrael na tle innych państw OECD. Opłaty związane z importem oraz gwarancje cen dla rolników spowodowały bardzo wysokie ceny żywności w 2016 roku.

Głównym pracodawcą w Izraela jest sektor usług, gdzie pracuje 69,5% zatrudnionych, 26,5% – pracuje w przemyśle, a 2,4% – w rolnictwie. Wśród najważniejszych sektorów gospodarki Izraela można wskazać technologie związane ze zdrowiem, wysokie technologie (w tym lotnictwo, komunikację, design IT), przemysł drzewny i papierniczy. Rządowa strona zawierająca informacje dla zagranicznych inwestorów („Invest in Israel”) kładzie szczególny nacisk na rozwiązania zdrowotne, związane z nowoczesną produkcją samochodów, wysokie technologie półprzewodnikowe oraz rolnicze, cyberbezpieczeństwo, nawadnianie, odsalanie wody oraz zarządzanie wodociągami miejskimi a także lotnictwo, w tym budowę satelitów, samolotów bezzałogowych i innych.

Inwestycje w dziedzinie budowy nowoczesnych maszyn i pojazdów nie ograniczają się do już opracowanych technologii. W 2018 roku rząd Izraela poparł projekt współpracy z trzema partnerskimi firmami – Volkswagen Group, Mobileye i Champion Motors, który zakłada inwestycje w rozwój rynku autonomicznych i elektronicznych aut. „New Mobility in Israel”, które ma osiągnąć pełną komercjalizację w 2020 roku, pozwoliłoby na rozszerzenie fazy eksperymentalnej i rozwój najnowszych technologii w tej dziedzinie.

Ułatwienia i bariery eksportu do Izraela

Wśród najważniejszych dwustronnych umów gospodarczych zawartych pomiędzy Polską a Izraelem wymienia się: Umowę między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael w sprawie popierania i  wzajemnej ochrony inwestycji z 22.05.1991 roku z późniejszymi zmianami, o współpracy kulturalnej, naukowej i oświatowej z 22.05.1991 roku, w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu z 22.05.1991 roku, o współpracy gospodarczej i naukowo-technicznej w dziedzinie rolnictwa i przemysłu spożywczego z 04.10.1991 roku, memorandum o Porozumieniu między Ministrem Gospodarki i Pracy Rzeczypospolitej Polskiej a Ministerstwem Obrony Państwa Izrael o współpracy w dziedzinie przemysłów obronnych z 17.11.2004 roku, umowę między Rządem RP a Rządem Państwa Izrael o współpracy w zakresie przemysłowych prac badawczo-rozwojowych z 28 października 2014 roku.

Dzięki serii umów zawartych między Izraelem a Unią Europejską, można mówić o działaniu zasad wolnego handlu na linii Warszawa-Tel-Awviv. Nie można importować do Izraela warzyw, owoców, żywych cieląt i wołowiny z krajów objętych kwarantanną BSE, a także maszyn do gier losowych, wyrobów łatwopalnych i niebezpiecznych. Specyficzną cechą rynku Izraela jest koszerność produktów spożywczych. Brak odpowiedniego potwierdzenia ogranicza dystrybucję do sieci odpowiednich niekoszernych sklepów. Izraelscy importerzy często oferują wsparcie w zdobywaniu potrzebnej dokumentacji. Informacje związane z całkowitym ograniczeniem eksportu poszczególnych produktów są zawarte w Rozporządzeniu Administracji Celnej z 2005 roku.

Podstawową jednostką dostarczającą informacji na temat standardów, norm i certyfikatów zgodności w przypadku eksportu do Izraela jest „The Standards Institution of Israel” (SII). Poza wydawaniem certyfikacji spełniania norm standardów bezpieczeństwa jest także odpowiedzialna za wydawanie tzw. „Zielonej Pieczątki” (ang. Green Label) związanej ze specjalnym statusem produktów bezpiecznych dla środowiska naturalnego. Dokumentacja sanitarna jest administrowana przez Ministerstwo Zdrowia.

Rynek pracy Izraela broni się przed napływem zagranicznych pracowników poprzez serie procedur i utrudnień natury prawnej. Pracodawcy mają obowiązek udowadniania, że nie ma obywatela Izraela, który byłby w stanie wykonywać dane obowiązki. Dla osób, które przejdą przez szereg wymogów wstępnych, jest dostępna wiza pracownicza, o którą należy starać się w kraju pochodzenia. Wynajem lub zakup nieruchomości jest dostępny dla obywateli tych państw, które mają uregulowane stosunki dyplomatyczne z Izraelem.

Zgodnie ze statystykami  Banku Światowego „Doing Bussiness 2019” Izrael zajął 49 miejsce na 190 krajów  w światowym rankingu łatwości prowadzenia interesów i warunków prowadzenia działalności gospodarczej (Polska zajęła 33 miejsce). W porównaniu z 2017 i 2018 rokiem, rząd Izraela podjął kroki prowadzące do zwiększenia jawności swoich oficjalnych kanałów informacyjnych oraz zaktualizował zarządzane przez siebie strony internetowe. Ponadto zmieniono najważniejsze regulacje związane z tygodniem pracy, nadgodzinami oraz urlopem macierzyńskim na korzyść obywateli.

W kategorii rozpoczynania działalności biznesowej Izrael zajął 45 miejsce. Średnio zajmuje to 12 dni oraz wypełnienia 4 najważniejszych procedur prawnych. W kategorii handlu zagranicznego uplasował się na 64. pozycji. Import do Izraela wymaga 44 godzin pracy nad dokumentacją, która kosztuje średnio 70 dolarów amerykańskich, oraz 64 godzin związanych z procedurami przekraczania granicy, której koszt uśredniono na 307 dolarów amerykańskich.

W przypadku opracowania łatwości uzyskiwania pozwoleń na budowę zajął 41. miejsce, podłączania się do sieci elektrycznej – 78., łatwości uzyskania kredytu – 60., ochrony inwestorów mniejszościowych – 23. miejsce.

Ochroną własności intelektualnej zajmuje się Izraelskie Biuro Patentowe, które dokonuje weryfikacji wniosków napływających z Izraela i z zagranicy oraz przyznaje patenty. Respektuje Paryską i Berneńską Konwencję, Porozumienie w Sprawie Własności Intelektualnej WTO oraz Traktat o Współpracy Patentowej.

Doradztwo Izrael


W powyższym raporcie poruszono najważniejsze kwestie związane z gospodarką Izraela oraz możliwościami ekspansji na tym rynku. Polscy producenci planujący eksport swoich produktów poza posiadaną wiedzą ogólną, powinni wziąć pod uwagę przeprowadzenie rozpoznania rynku lub badań rynkowych dotyczących swoich branż. Pozwoli to na odpowiednie przygotowanie się do wejścia na rynek i będzie miało istotny wpływ na osiągane wyniki.

doradztwo Izrael
2019-02-19T22:35:38+00:00