Rynek dla eksportera – doradztwo Turcja

doradztwo turcja

Jedna z najszybciej rozwijających się gospodarek świata

Kraj , który więcej importuje niż eksportuje

6 mld USD polsko-tureckiej wymiany handlowej

Polskie firmy na rynku tureckim

5-krotny wzrost PKB od 2001 r.

Kraj bogaty w zasoby naturalne

Regulacje w zakresie handlu

Bariery dla eksporterów

Charakterystyka rynku


Turcja jest jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek świata. Wzrost PKB Turcji w I, II i III kwartale 2017 roku odpowiednio wyniósł: 5,3%; 5,4% oraz 11,1% przy czym średni roczny wzrost PKB w 2017 roku wynosi 5.1%. Turecka strategia rozwoju zakłada, że do 2023 roku kraj będzie dziesiątą gospodarką świata pod względem wytworzonego PKB. Najważniejszymi sektorami tureckiej gospodarki są: usługi stanowiące ponad 60% PKB oraz przemysł (przede wszystkim motoryzacyjny, petrochemiczny i elektroniczny) stanowiący niemalże 32% PKB. Głównym importerem dóbr z Turcji jest Unia Europejska, której import stanowi 47,7% całkowitego eksportu Turcji. Państwa członkowskie UE również chętnie inwestują w kraju. W rankingu Doing Business Turcja zajmuje obecnie 60. miejsce.

W ostatnich latach ze względu na szybki wzrost gospodarczy i demograficzny Turcji odnotowuje się stale rosnący popyt na energie elektryczną (ok. 7% w skali roku). W 2012 roku Turcja wprowadziła zmiany mające na celu modernizacje krajowych elektrowni, dzięki którym efektywności produkcji wzrośnie. Taka polityka stwarza szanse dla firm eksportujących nowoczesne urządzenia i technologie dla branży energetycznej.

Ważną rolę w kształtowaniu tureckiej gospodarki odgrywają czynniki kulturowe i stopniowe przejmowanie przez społeczeństwo zachodniego stylu życia. Dzięki nim, turecka gospodarka otwiera się na nieznane, dotąd nieobecne na rynku żywnościowym produkty. Szanse dla eksporterów stwarza także realizowany przez Turcję program rozwoju infrastruktury transportu drogowego, kolejowego i lotniczego.

Mimo szybkiego wzrostu gospodarczego Turcji, obowiązujący od czasu nieudanego puczu w lipcu 2016 r. stan wyjątkowy zniechęca zagranicznych przedsiębiorców do inwestowania w kraju. Zgodnie z postanowieniem tureckiego parlamentu, stan wyjątkowy będzie obowiązywał co najmniej do 19 kwietnia 2018 r.

Handel z Turcją


Turcja jest krajem, który więcej importuje niż eksportuje. Wg. danych z 2016 roku wartość eksportu wyniosła 139 mld USD, ale władze tureckie zakładają, że do 2023 ma ona wynieść 500 mld USD. Turcja eksportuje przede wszystkim pojazdy (12%), tekstylia (10%), kotły, maszyny i urządzenia mechaniczne (9%),  maszyny i urządzenia elektryczne (6%) żelazo, stal oraz wyroby metalowe (5%) i plastik (4%). Odbiorcami tych towarów są: Niemcy (10%), Wielka Brytania (8,4%) Irak (5,5%) Włochy (5,4%), Stany Zjednoczone (4,7%) oraz Francja (4,3%).

W 2016 roku wartość importu Turcji zmniejszyła się o 4% w stosunku do roku poprzedniego, czego powodem była dewaluacja waluty krajowej (w 2016 roku odnotowano 20% spadek jej wartości w stosunku do USD) oraz spadek cen ropy naftowej i gazu ziemnego. Głównymi partnerami w imporcie są Chiny (12%), Niemcy (10%), Rosja (10%), Stany Zjednoczone (5%), Włochy (5%) oraz Francja (4%). Turecki import opiera się przede wszystkim na przemyśle petrochemicznym. Ponadto popularnymi dobrami importowanymi są: kotły, maszyny i urządzenia; artykuły przemysłu elektromaszynowego; pojazdy oraz części do nich; stal i żelazo; wyroby z plastiku; kamienie i metale szlachetne; artykuły fotograficzne i optyczne, a także chemikalia organiczne.

Turcja jest głównym polskim partnerem handlowym spośród krajów Azji i Afryki. Wymiana handlowa odbywa się głównie pomiędzy dużymi przedsiębiorstwami oraz międzynarodowymi korporacjami. Łączna wartość wymiany handlowej pomiędzy Polską a Turcją w 2016 roku wyniosła ponad 6 mld USD przy czym wartość importu była o 7 mln USD wyższa od wartości eksportu. Wartości eksportu i importu stanowią odpowiednio 1,44% i 1,55% całej wartości eksportu i importu Polski. Turcja jest 18 krajem co do wartości importowanych z Polski dóbr.

Wartość eksportu z Polski do Turcji w 2016 roku przekroczyła 3 mld USD z czego 80% obejmuje wyroby przemysłu elektromaszynowego i chemicznego. Największy udział w eksporcie miała działalność firm sprzedających: urządzenia mechaniczne i elektryczne (44%), pojazdy, statki powietrzne oraz jednostki pływające (23%), produkty przemysłu chemicznego (7%), wyroby z metali nieszlachetnych (6%) oraz tworzywa sztuczne, kauczuk i wyroby z nich (5%). Co ciekawe, w 2016 roku nastąpił niemalże 60-krotny wzrost wartości importowanej z Polski przez Turcję aparatury odbiorczej do radiotelefonii, radiotelegrafii i radiofonii w stosunku do roku 2015, 20-krotny wzrost wartości eksportowanej wołowiny oraz 5-krotny wzrost wartości eksportowanych przez Polskę do Turcji silników turboodrzutowych, turbośmigłowych oraz innych turbin gazowych.

Z kolei wartość dóbr importowanych przez Polskę z Turcji w 2016 roku wyniosła ponad 3 mln USD z czego 90% opierało się na: wyrobach przemysłu elektromaszynowego, lekkiego i chemicznego oraz wyrobach metalurgicznych. W 2016 roku odnotowano 12% wzrost importu w porównaniu do roku 2015. Największy udział w polskim imporcie miały: materiały i wyroby włókiennicze (28%), pojazdy, statki powietrzne, urządzenia i jednostki pływające (25%), urządzenia mechaniczne i elektryczne (16%), wyroby nieszlachetne i wyroby z metali nieszlachetnych (9%) oraz tworzywa sztuczne i kauczuk oraz wyroby z nich (7%). Największą dynamiką importu w porównaniu do 2015 roku charakteryzują się ciągniki (ponad 6-krotny wzrost wartości importu), autobusy i mikrobusy (2-krotny wzrost) oraz ubrania.

Na tureckim runku działają polskie firmy zajmujące się różnymi branżami m.in.:

  • IT – W 2012 roku spółka Asseco South Eastern Europe przejęła 98,7% akcji tureckiej spółki Sigma;
  • farmaceutyką – od 2011 roku na tureckim rynku obecna jest Polpharma, która przejęła turecką spółkę Cenovapharma;
  • finansami i inwestycjami – Turcja cieszy się dużym zainteresowaniem polskich instytucji finansowych, które inwestują w Turcji (n.in. Quercus Turcja, Arka BZ WBK Akcji Tureckich, MCI Menagement);

Ponadto w Turcji działają też polskie firmy zajmujące się: transportem, górnictwem, przemysłem spożywczym, recyklingiem i obrotem surowcami wtórnymi, sprzedażą: maszyn przemysłowych, artykułów dla dzieci oraz doradztwem w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania.

Sytuacja ekonomiczna Turcji


Turcja zajmuje 18 miejsce na świecie pod względem liczby ludności oraz 3. miejsce na Bliskim Wschodzie. W kraju żyje ok. 80 mln obywateli, z czego 70% zamieszkuje ponadmilionowe metropolie. W porównaniu do krajów europejskich, społeczeństwo Turcji jest stosunkowo młode – połowa mieszkańców ma mniej niż 31 lat, a ponad 30 mln obywateli jest w wieku produkcyjnym. To sprawia, że Turcja jest trzecim co do wielkości państwem pod względem liczebności siły roboczej biorąc pod uwagę rynki europejskie. Młodniejące społeczeństwo jest postrzegane przez władze Turcji jako atut zwiększający jej konkurencyjność na światowym rynku. Ponadto, w ostatnich latach w kraju powstaje coraz więcej uczelni wyższych, które co roku opuszcza ok. 800 tys. absolwentów. To sprawia, że społeczeństwo tureckie z roku na rok jest coraz bardziej wykształcone, a Turcja może poszczycić się coraz liczebniejszą wykwalifikowaną siłą roboczą.

Od 2001 roku Turcja odnotowała ponad 5-krotny wzrost PKB. W 2001 roku jego wartość wynosiła 200 mld USD, natomiast w 2016 roku było to ponad 863 mld USD. Procentowy wzrost PKB kraju wynosił odpowiednio 6,1%, 3,2% i 5,1% w latach 2015-2017. W przyszłych latach przewiduje się spowolnienie wzrostu gospodarczego do 3,5-4%. Spowolnienie tempa wzrostu gospodarczego jest spowodowane m.in. spadkiem cen ropy naftowej. Największy udział w tureckim PKB w ostatnich latach miały: rolnictwo, administracja publiczna, budownictwo i przemysł.

Skutkiem puczu wojskowego w 2016 roku było wycofanie części kapitału przez zagranicznych inwestorów, co doprowadziło do osłabienia gospodarki. W efekcie nastąpiło osłabienie krajowej waluty, liry tureckiej, o 20% w stosunku do dolara amerykańskiego. Ograniczyło to moc nabywczą tureckich obywateli i zmusiło bank centralny do podniesienia stóp procentowych. Skutkami tych zmian były wzrost inflacji oraz spadek produkcji przemysłowej i sprzedaży detalicznej.

Wprowadzenie przez Turcję systemu prezydenckiego częściowo uspokoiło sytuację polityczną w kraju, do którego zaczęli wracać zagraniczni inwestorzy. Turecki prezydent, Recep Erdogan, podjął działania mające na celu stymulowanie gospodarki. Niska wartość waluty przyczyniła się do wzrostu eksportu z Turcji.

Najistotniejszym sektorem gospodarki Turcji jest sektor usług, generujący ponad 60% tureckiego PKB. Pracuje w nim prawie połowa czynnych zawodowo mieszkańców Turcji. Jego głównymi działami są: handel, turystyka, transport, telekomunikacja i bankowość. Dochody z turystyki w ciągu ostatnich 10 lat się podwoiły generując zysk w wysokości 12 mld USD.

Środowisko naturalne Turcji sprzyja rozwojowi rolnictwa. W sektorze tym zatrudniona jest ¼ pracujących obywateli. Zajmują się oni przede wszystkim: produkcją wyrobów mlecznych, uprawami zboża, warzyw, owoców, uprawą roślin przemysłowych oraz hodowlą zwierząt (która stanowi ok. 30% wartości produkcji rolnictwa). Z kolei produkcja przemysłowa wytwarza ok. 30% PKB dając zatrudnienie 20% ludności czynnej zawodowo. Podstawę sektora przemysłowego stanowią firmy zajmujące się: motoryzacją, budową maszyn, tekstyliami (dotychczas stanowiącą jedną z najlepiej rozwijających się gałęzi gospodarki tureckiej), produkcją spożywczą, energetyką, rafinerią, ceramiką, produkcją i sprzedażą mebli oraz górnictwem. Na szczególną uwagę zasługują: przemysł tekstylny i sektor budowlany. Tureckie firmy budowlane zajmują 3. miejsce w światowych rankingach, prowadząc swoją działalność w kraju i zagranicą. 8% PKB kraju jest wytwarzane przez 6,5 mln osób zajmujących się wyrobem i dystrybucja odzieży. Takie wyniki sprawiają, że Turcja jest 7. największym dostawcą tekstyliów na świecie i 3. pod względem dostaw do Unii Europejskiej.

Turcja jest także krajem bogatym w zasoby naturalne. Na jej terenie znajduje się prawie 70% globalnych zasobów boru, 40%  światowych rezerw marmuru i 20% światowych złóż miedzi. W kraju znajduję się także 40% światowych zasobów kamieni naturalnych.

Turecki urząd ds. prywatyzacji wprowadził Dziesiąty Plan Strategiczny na lata 2014-2018, zakładający wzmocnienie sektora prywatnego. Obecnie aż 95% inwestycji w sektorze wytwórczym i 99% inwestycji w sektorze mieszkaniowym dokonywanych jest przez podmioty prywatne. Najwyższy udział państwa w inwestycjach (ponad 40%) odnotowuje się w transporcie i komunikacji. Spada również udział państwa w sektorze energetycznym, który obecnie wynosi 31%.

 Ułatwienia i bariery eksportu do Turcji


Zachęceniu do inwestowania w Turcji służą specjalne strefy wolnocłowe, strefy przemysłowe i strefy postępu technologicznego. Strefy wolnocłowe są obszarami, w których nie mają zastosowania regulacje finansowe stosowane w handlu zagranicznym. Tworzy się w nich dogodny klimat dla prowadzenia różnego rodzaju działalności. Są one tworzone na 4 wybrzeżach morskich kraju. Oferują one: długoterminowe zezwolenia na działalność w tychże strefach (od 10 do 30 lat w zależności od profilu firmy), zwolnienia z płacenia podatków dochodowych i VAT-u, brak opłat celnych oraz nieograniczona możliwość transferowania dochodów z działalności. Z kolei działalność parków technologicznych jest ukierunkowana na wpieranie innowacyjnych przedsiębiorstw i rozwoju technologii. Celem funkcjonowania stref przemysłowych jest wspieranie restrukturyzacji przemysłu, promowanie transferu technologii do małych i średnich przedsiębiorstw oraz urbanizacja kraju.

Handel podmiotów zagranicznych z Turcją poza strefami wolnocłowymi jest uregulowany przez ustawę celną z 1999 roku. Natomiast regulacje w zakresie handlu pomiędzy państwami UE a Turcją są zawarte w Decyzji nr 1/95 Rady Stowarzyszenia WE-Turcja ustanawiającej unię celną. Należności celne są obliczane w oparciu o CIF (cost, insurance, freight), a podstawą wartości celnej jest wartość transakcyjna. Stawka celna dla wyrobów przemysłowych wynosi 0%, natomiast średnia stawka celna dla artykułów żywnościowych to 56%.

W Turcji obowiązuje kilka stawek podatku VAT, które wynoszą od 1% (na produkty rolne), przez 8% (na podstawowe artykuły żywnościowe) i 10% (stawka bazowa) do 18% (stawka ogólna). Zwolnione z podatku VAT są: niektóre dobra kapitałowe, surowce, eksport towarów i usług, prace poszukiwawcze ropy oraz transport międzynarodowy. Z kolei próg podatkowy dla podatku CIT wynosi 10 tys. TRY i w zależności od uzyskanego przychodu przedsiębiorstwa muszą płacić od 15% do 35% podatku CIT, który jest odprowadzany kwartalnie i rocznie. Próg podatkowy dla osób prywatnych wynosi 9,4 tys. TRY, a stawka podatku CIT waha się między 15% (dla najmniej zarabiających) do 35% dla dochodu powyżej 53 tys. TRY. Zarówno osoby fizyczne jak i przedsiębiorstwa posiadające zarejestrowany samochód są zobowiązane do opłacenia podatku drogowego w wysokości 10,26%. W kraju zostały wprowadzone także podatki: od wzbogacenia się (10-30%) i sprzedaży nieruchomości (1,5%) oraz podatki gminne (1%-5%).

Stosunki gospodarczo-handlowe Polski i Turcji są regulowane przez szereg umów dwustronnych dotyczących m.in.: współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych; współpracy w dziedzinach turystyki, techniki i przemysłu obronnego; wzajemnej ochrony o popieraniu inwestycji, unikania podwójnego opodatkowania itd. Ponadto, jako kraj członkowski Unii Europejskiej, Polska jest stroną umów zawartych pomiędzy UE a Turcją – w tym umowy o wolnym handlu, która w pełni weszła w życie w 1996 roku.

Rozwijająca się współpraca Unii Europejskiej z Turcją stwarza korzystne warunki dla polskich eksporterów. Mimo to, polscy przedsiębiorcy mogą napotkać bariery na swojej drodze:

  • firmy posiadające certyfikat zdrowotny, dla wyrobów opakowaniowych dla żywności, wydany w kraju członkowskim UE są zobowiązane do uzyskania jego tureckiego odpowiednika. Same procedury uzyskania odpowiedniego dokumentu są długotrwałe i kosztowne;
  • natomiast firmy produkujące przedmioty mogące mieć styczność z żywnością obowiązuje konieczność każdorazowego potwierdzania certyfikatu zdrowotnego (wydanego w kraju producenta) przez tureckie władze;
  • importerzy napojów alkoholowych są obciążeni wysokim podatkiem akcyzowym;
  • z Unii Europejskiej do Turcji nie można importować żywych zwierząt.

Doradztwo Turcja


Rosnące zapotrzebowanie na energię elektryczną w Turcji, wzrost zainteresowania zachodnią kulturą i stylem życia oraz tureckie programy rozwojowe stanowią zachętę dla polskich eksporterów. Należy jednak pamiętać, że mimo wszystkich udogodnień związanych z szybkim rozwojem gospodarczym Turcji, przed potencjalnymi eksporterami stoi także szereg wyzwań związanych ze środowiskiem prawnym i odmiennością kulturową mieszkańców Turcji. Firma East Analytics doradza na rynku tureckim, dlatego zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą

doradztwo swot
2018-03-02T07:18:32+00:00