Rynek dla eksportera – doradztwo Ukraina

doradztwo ukraina

Jeden z czołowych producentów zbóż na świecie

Stabilny wzrost przemysłu rolniczego

Strategiczna lokalizacja rynku i niskie koszty transportu dla Polski

Ożywienie konsumpcji wewnętrznej

Polska na 2. miejscu wśród czołowych dostawców z UE

Wzrost ukraińskiej gospodarki o ok. 2%

Poprawa kondycji sektora bankowego

Harmonizacja regulacji prawnych wynikająca z DCFTA

Charakterystyka rynku


Ukraina jest drugim największym państwem w Europie, położonym na skrzyżowaniu rynku europejskiego, rosyjskiego i azjatyckiego. Jest to kraj – będący jednym z czołowych producentów zbóż na świecie o dużym zapleczu przemysłowym. Nic dziwnego, że tak duży potencjał gospodarczy był obiektem podbojów i najazdów – ostatnio przez Rosję.

Gospodarka Ukrainy nadal dostosowuje się do nowych warunków, w których znalazła się po aneksji Krymu przez Rosję oraz rozpoczęcia konfliktu zbrojnego w 2014 roku w Donbasie – przemysłowym regionie we wschodniej części Ukrainy. Po utracie kontroli nad polami gazowymi w szelfie czarnomorskim i segmentem turystycznym na Krymie oraz częścią przemysłu wydobywczego, metalurgicznego i chemicznego na Donbasie, stało się oczywiste, że Ukraina stoi na progu wielkich zmian. Gospodarka zaczęła funkcjonować w nowych warunkach, nastąpiło załamanie więzi gospodarczych z Rosją – doprowadziło to do straty największego rynku eksportowego i importowego, niestabilności finansowej i zniszczenia tradycyjnego modelu gospodarki surowcowej kraju.

W celu rozwoju gospodarki przemysłowej, podmioty gospodarcze powinny zadbać o modernizację sprzętu i przestarzałej bazy przemysłowej – przede wszystkim w sektorach decydujących o wzroście gospodarczym. Jednym z takich sektorów niewątpliwie jest rolnictwo, które w 2016 r. wzrosło o 6,1% w skali roku. Czynnikami, które wpłynęły na wzrost przemysłu były zbiory 66 mln ton zboża – dotychczas rekordową liczbę plonów, a także eksport cukru, który osiągnął najwyższą od 15 lat wartość. Biorąc pod uwagę warunki pogodowe w 2017 r., eksperci przewidują rekordowe ilości zbiorów – stabilny wzrost przemysłu rolniczego oferuje duże możliwości dla polskich eksporterów maszyn rolniczych, jak i dla eksporterów nasion i nawozów. East Analytics oferuje w tym zakresie wspracie eksperckie. Więcej pod zakładką: doradztwo Ukraina.

Z danych ukraińskiego portalu rolniczego agravery.com, rolnicy inwestują już nie tylko w sam sprzęt, ale szukają nowoczesnej technologii. Zarówno gospodarstwa o wysokim areale powyżej 2-3 tys. hektarów, jak i te o wielkości poniżej 1 tys. hektarów inwestują w nowoczesne maszyny – nie obawiają się zakupić droższych maszyn znanych w branży producentów. W 2016 r. Ukraina zainwestowała ponad 400 mln USD w zagraniczny sprzęt rolniczy.

Oprócz przemysłu rolniczego, dzisiejszy rynek Ukrainy oferuje możliwości również dla eksporterów z innych branż. Wydzielić można następujące szanse i zagrożenia, płynące z działalności eksportowej polskich przedsiębiorców na rynek ukraiński.

Szanse:

● Zajęcie swojej niszy na rynku Ukrainy po załamaniu jej relacji gospodarczych z Rosją – największym partnerem handlowym. W 2016 r. import z Rosji zmniejszył się o 36,5% w porównaniu z rokiem poprzednim.
● Duży rozwinięty rynek konsumencki. Ukraina jest drugim w Europie krajem co do powierzchni z 6-ma metropoliami o ludności przekraczającej 1 milion mieszkańców. Zgodnie z danymi Międzynarodowego Centrum Badań Strategicznych odnotowany jest też wzrost konsumpcji – 1.8% w 2016 r.
● Strategiczna lokalizacja rynku. Polska graniczy z Ukrainą, co przekłada się na niższe koszty transportu.
● Proaktywna polityka, zachęcająca do prowadzenia wymiany towarowej z Ukrainą, wynikiem której są m.in. Umowa o strefie wolnego handlu Unia Europejska – Ukraina oraz wewnętrzna ustawa o uldze podatkowej dla ukraińskich importerów.
● Modernizacja bazy przemysłowej. W celu zmiany tradycyjnego modelu gospodarki surowcowej na rzecz przemysłowej, konieczna jest wymiana sprzętu i bazy technologicznej.

Zagrożenia:

● Brak stabilności ekonomicznej i politycznej.
● Tymczasowo okupowane tereny Krymu i Donbasu – przemysłowego regionu we wschodniej części Ukrainy.
● Zły stan infrastruktury i niewielka liczba przejść granicznych, powodujące bardzo długi czas oczekiwania na granicy, w szczególności przy przewozach towarowych.
● Dewaluacja hrywny. Osłabienie waluty lokalnej decyduje o “droższym” imporcie i “tańszym” eksporcie.

Handel z Ukrainą


Według danych, import w 2016 roku tradycyjnie przewyższał eksport i utrzymywał się na stabilnym poziomie m. in. dzięki ożywieniu konsumpcji wewnętrznej. “Ukraińcy zaczęli kupować więcej dóbr konsumpcyjnych. Dodatkowo, niektóre branże, w ramach działalności inwestycyjnej, zaczęły kupować sprzęt produkcyjny – w większości importowany” – tłumaczy główny ekonomista Międzynarodowego Centrum Badań Strategicznych. Niewątpliwie, zachętą do zakupu sprzętu zagranicznego dla ukraińskich przedsiębiorstw będzie przyjęcie ustawy o wprowadzeniu trzyletniej ulgi podatkowej, nad którą obecnie pracuje rząd. Zgodnie z założeniami premiera Ukrainy – Wołodymyra Hrojsmana, importer sprzętu i akcesoriów nie będzie musiał jednorazowo zapłacić 20% VAT – będzie uprawniony do rozłożenia płatności na raty w ramach restrukturyzacji. Jednak ostateczna decyzja o tym jakie sektory gospodarki będą objęte regulacją jeszcze nie zapadła.

Na utrzymanie dużego wolumenu importu wpłynęły także zakupy większych ilości zagranicznego gazu ziemnego, jako rezerwy przed sezonem grzewczym. Z danych Narodowego Komitetu Statystyki, kwota zakupu importowanego gazu ziemnego w 2016 wyniosła 1,477 mld USD. Konsekwentnie, nomenklatura produktów zawierających gaz ziemny była czołową pozycją w ukraińskim eksporcie w 2016 roku. Warto też dodać, że w wyniku napiętych relacji z Rosją, Ukraina znalazła alternatywnego dostawcę gazu – francuską grupę Engie SA, która dostarcza go z terenu Polski. Obecnie cena gazu kupowanego w Europie wynosi 230 USD/tys. metrów sześciennych – znacznie drożej niż proponowane przez Gazprom 180 USD.

Na podstawie danych Ukrstatu wydzielić można 5 kluczowych towarów pod względem wielkości importu 2016 roku. Są to paliwa mineralne i ropa naftowa, reaktory jądrowe, kotły, maszyny elektryczne, a także środki transportu lądowego oraz tworzywa sztuczne. Kolejnych pięć to: produkcja chemiczna, produkcja farmaceutyczna, nawozy, metale żelazne oraz papier i karton.

Biorąc pod uwagę największych eksporterów w dalszym ciągu czołowym dostawcą jest Rosja, której udział w całej strukturze importu wynosi 13.3% – o 36.5% mniej niż w 2015 roku. Kolejne pozycje zajmują Chiny – 12%, Niemcy – 11,1%, Białoruś – 7,2%, Polska – 6,9%, USA – 4, 5%, Francja – 3,8%, Włochy – 3,6%, Turcja – 2,7%, Węgry – 2,2%. Łączny import Ukrainy z UE wynoszący 43,8% decyduje o jej roli jako największego partnera handlowego. Co istotne, Polska zajmuje 2 miejsce wśród czołowych dostawców z UE. Zgodnie z danymi GUS, polski eksport na Ukrainę wzrósł w ubiegłym roku o 16% i osiągnął wartość 3,8 mld USD. Wyraźny wzrost wymiany handlowej zauważalny jest we wszystkich kategoriach towarów – można zatem stwierdzić, że Polska i Ukraina są komplementarnymi partnerami w tej dziedzinie współpracy międzynarodowej.

Jeśli chodzi o ścisłą komplementarność polskiego eksportu i ukraińskiego importu, warto przyjrzeć się strukturze polskiemu eksportowi w 2016 r. Wydzielić w niej można 5 grup towarowych o największym udziale w całkowitym eksporcie. Są nimi:

  • Maszyny i urządzenia mechaniczne oraz sprzęt elektryczny – prawie 25%,
  • pojazdy i statki powietrzne z 15% udziałem,
  • metale nieszlachetne i artykuły z nich – 10%,
  • artykuły przemysłowe różne – 8%,
  • tworzywa sztuczne i artykuły z nich – 7%.

Porównując tę strukturę z wyrobami kupowanymi przez Ukrainę, widać, że każda z polskich grup towarowych ma popyt na ukraińskim rynku. Komplementarność wymiany handlowej potwierdza również liczba 12 tys. polskich firm o różnym profilu, które eksportują na Ukrainę. Jak podaje Ministerstwo Gospodarki, część z tych firm, spory procent swojej produkcji kieruje właśnie do tego kraju. Polska w ubiegłym roku eksportowała na Ukrainę przeważnie wyroby przemysłu maszynowego, przemysłu chemicznego oraz artykuły rolno-spożywcze.

Jeśli chodzi o największych polskich dostawców można wymienić 10 kluczowych branż:

  • Branża spożywcza: Tomrol (eksport jabłek), Spomlek (eksport produktów mleczarskich),
  • branża rolnicza/motoryzacyjna: Firma Handlowa Import – Eksport Ireneusz Leśny (eksport używanych maszyn rolniczych), Puławski (eksport używanych maszyn rolniczych i budowlanych), Complex (części maszyn przemysłowych, motoryzacyjnych i rolniczych),
  • branża rolnicza: POLAN (eksport nasion),
  • branża wyposażenia łazienek: KOŁO Sanitec,
  • branża obuwnicza: CCC,
  • branża odzieżowa: Reserved, Cropp Town, Mohito,
  • branża kuchenna: OFNE Emalia S.A. (eksport naczyń emaliowanych),
  • branża produktów aluminiowych/ze stali nierdzewnej: Alda S.A.,
  • branża elektroniczna: Relpol (producent sterowników, przekaźników, aparatury automatyki przemysłowej, połowa produkcji Relpol przeznaczona jest na eksport),
  • branża budowlana: Bud-Masz – producent maszyn do profilowania blach.

Sytuacja ekonomiczna Ukrainy


Wyniki gospodarcze za 2016 rok pokazują, że Ukrainie – państwu z 44 mln mieszkańców, udało się przezwyciężyć najcięższą fazę kryzysu ekonomicznego. Po raz pierwszy od czterech lat nastąpił wzrost ukraińskiej gospodarki – o ok. 2% – wyższy niż szacunki MFW i Narodowego Banku Ukrainy (NBU). Według danych Ministerstwa Finansów Ukrainy, w 2016 r. PKB wyniósł 93270 mln USD, a PKB per capita – 2185,9 mln USD.

Wzrost jest skutkiem reform zapoczątkowanych w pierwszych miesiącach po rewolucji godności oraz wdrożenia programu naprawczego pod presją zachodnich kredytodawców, przede wszystkim Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Unii Europejskiej. Program extended fund facility zakłada m.in. ścisłą zależność otrzymywania przez Ukrainę kolejnych transz kredytu MFW w wysokości 17,5 mld USD od przeprowadzenia kolejnych reform i zmian w sferze monetarnej i finansowej przez różne organy władzy, przede wszystkim zaś Ministerstwo Finansów i NBU.

Pozytywny wpływ na stan ukraińskiej gospodarki miały także korzystna koniunktura na światowych rynkach surowcowych i spadek cen surowców energetycznych, a także sprzyjające warunki pogodowe, które umożliwiły rekordowe zbiory i najwyższy w historii poziom eksportu zbóż – niewątpliwy sukces ukraińskiego rolnictwa. Również w 2016 r. odnotowany został wzrost produkcji przemysłowej (o 2,4%) w stosunku do roku 2015. Szczególnie był on widoczny w sektorze hutniczym (+6%), co pozwoliło Ukrainie zająć 10. miejsce wśród największych producentów stali na świecie (24,2 mln ton).

Wzrost gospodarczy obserwowany jest na tle ustabilizowanej sytuacji makroekonomicznej, przejawiającej się m.in. w :

  • zahamowaniu deprecjacji hrywny i powolnej odbudowie rezerw walutowych – średni kurs hrywny w 2016 roku wyniósł 25,5 hrywien za dolara, co oznacza pięciokrotne spowolnienie tempa spadku wartości ukraińskiej waluty w porównaniu z rokiem 2015. Jednocześnie rezerwy walutowe Ukrainy wzrosły o 17%, osiągając na koniec ub.r. poziom 15,5 mld USD, czyli dwukrotnie większy niż pod koniec kryzysowego roku 2014 (7,5 mld USD),
  • dobrym zbilansowaniu wpływów i wydatków budżetowych (deficyt na poziomie 3% PKB),
  • utrzymaniu inflacji w założonych ryzach, a także poprawie kondycji sektora bankowego. Restrykcyjna polityka NBU, wyrażająca się m.in. w utrzymaniu na koniec 2016 roku dość wysokiego poziomu głównej stopy referencyjnej (14%) oraz niektórych ograniczeń w obrocie walutą dla banków i eksporterów pozwoliła wyhamować inflację do 12,4% pod koniec 2016 roku, podczas gdy w 2015 roku jej wskaźnik wyniósł 43%.

Niestety wzrost gospodarczy oraz dotychczasowe reformy nie były wystarczająco głębokie, by poprawić pozycję Ukrainy w głównych ratingach, jak Fitch, S&P czy Doing Business, a tym samym znacznie zwiększyć atrakcyjność ukraińskiej gospodarki dla zagranicznych inwestorów. Z tego m.in. względu w 2016 roku plany prywatyzacyjne udało się zrealizować na poziomie jedynie 1,1% (190 mln hrywien z planowanych 17 mld. Według danych Ministerstwa Rozwoju Ukrainy, w pierwszym kwartale 2017 r. udział sektora publicznego wyniósł 16,3%. Jednostki państwowe mają największy udział w przemyśle rolniczym, energetycznym i gazowym, edukacji oraz przemyśle transportowym.

Ułatwienia i bariery eksportu na Ukrainę


W 2015 r. polskie samorządy gospodarcze i firmy wymieniały poniższe bariery i utrudnienia, jako najpoważniejsze w działaniach eksportowych na terenie Ukrainy:

  • nieprzejrzystość, niespójność i zmienność ukraińskich przepisów prawnych,
  • słabość wymiaru sprawiedliwości i trudności w dochodzeniu swoich praw w sądach, niekorzystne dla polskich firm interpretacje ukraińskiego prawa przez organy administracji oraz brak jednolitego stosowania obowiązujących przepisów (zwłaszcza przez administrację na szczeblu lokalnym),
  • korupcję aparatu administracyjno-sądowniczego,
  • utrzymywanie szeregu ograniczeń pozataryfowych związanych z dopuszczeniem importowanych towarów do obrotu rynkowego – m.in. obowiązkowej certyfikacji, atestacji, przepisy weterynaryjne i fitosanitarne itp.,
  • kwestionowanie i podwyższanie przez ukraińskie służby celne wartości celnej importowanych towarów (wyższe opłaty celne) oraz częste zmiany przepisów celnych,
  • zbyt wolne wdrażanie zmian dostosowujących ustawodawstwo ukraińskie do wymogów unijnych i Światowej Organizacji Handlu.

Natomiast od momentu wejścia w życie Umowy o strefie wolnego handlu Unia Europejska – Ukraina (Deep and Comprehensive Free Trade Agreement – DCFTA) w styczniu 2016 roku sytuacja znacznie się poprawiła. Obok zniesienia ceł i barier technicznych, które obecnie napotykają eksporterzy z UE, Ukraina uwzględni ponad 300 dyrektyw i regulacji unijnych w ramach Porozumienia. Harmonizacja regulacji prawnych wynikająca z DCFTA wraz z reformą sądownictwa na Ukrainie zapewni przedsiębiorcom przejrzyste zasady prowadzenia biznesu oraz możliwość bardziej skutecznej obrony ich praw handlowych.

W DCFTA zawarto także wymóg zwiększenia efektywności energetycznej – to wysoko postawiona poprzeczka, ponieważ należy wziąć pod uwagę, że Ukraina jest jedną z najbardziej energochłonnych gospodarek świata. Władze mają świadomość zagrożeń wynikających z niskiej efektywności energetycznej i chcą to zmienić – na przykład poprzez zachęcanie prywatnych podmiotów do udziału w modernizacji przestarzałej infrastruktury elektrociepłowniczej w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego lub poprzez zapewnienia ulg podatkowych dla importerów sprzętu energooszczędnego, co stanowi kolejną szansę dla polskich eksporterów tej grupy towarowej.

Doradztwo Ukraina


Różnice występujące na licznych polach współpracy z Ukrainą powinny stanowić bodziec do odpowiedniego przygotowania polskich producentów przed wyjściem na rynek ukraiński. Powyższy raport opracowano na podstawie aktualnych uwarunkowań gospodarczych oraz politycznych, jednak dla przedsiębiorców indywidualnych East Analytics oferuje doradztwo, które pomoże zmniejszyć poziom ryzyka i efektywnie zaistnieć na Ukrainie.

doradztwo Ukraina
2018-01-31T12:22:18+00:00