Energia odnawialna w Chinach

Chiny jednym z największych konsumentów energii na świecie

Dynamiczny wrost konsumpcji energii z OZE

100 miliardów USD inwestycji

Energetyka wiatrowa w Chinach stanowi 30 proc. wartości globalnej

Strategia rozwoju energetycznego

Rządowe dotacje na energię słoneczną

Chiny są jednym z największych konsumentów energii oraz największym emitentem dwutlenku węgla na świecie. Odpowiadają także za 1/3 światowych zanieczyszczeń tlenkiem siarki. Z tego powodu Państwo Środka stoi przed ogromnym wyzwaniem w zakresie swojego rozwoju gospodarczego, który musi uwzględniać konsekwencje środowiskowe. Koniecznością jest wypracowanie nowego modelu rozwojowego, który będzie opierał się na gospodarce niskoemisyjnej. Dotychczasowy model nie może być utrzymany nie tylko z powodu katastrofy ekologicznej w Chinach, ale także ze względu na skutki ekonomiczne, jakie niesie ze sobą taki stan środowiska. Był on powodem strat rzędu 10% proc. PKB w budżecie Chin w ostatnich dekadach.

Ochrona środowiska i wzrost znaczenia OZE w Chinach


W drugiej połowie lat 70. XX w. w Chinach skupiono się na rozwoju gospodarczym. Stworzony wokół Deng Xiapinga program czterech modernizacji nakierowany był na wzrost PKB, nie bacząc na konsekwencje środowiskowe. Efektem takiego modelu jest obecnie gigantyczny problem zanieczyszczeń ekologicznych w Chinach. Ustawa o ochronie środowiska z przełomu lat 80 i 90. uwzględniała troskę o środowisko jako element sprzężony z rozwojem gospodarczym. Kwestia ta nie była jednak priorytetem. Dopiero w 2006 r. powstał dokument, który obrazował sytuacje ekologiczną w Chinach – niedobory surowcowe, ale również degradacja środowiska stanowiły przeszkody dla polityki rozwojowej państwa.

Zaproponowano wówczas trzy kluczowe zmiany. Pierwszą z nich miało być odejście od nacisku na wzrost gospodarczy, a także sytuowania ochrony środowiska w pozycji mniej priorytetowej względem wzrostu PKB. Zaplanowano także poszerzenie administracyjnych narzędzi o instrumentarium, które pozwoli kompleksowo dbać o środowisko. W 2012 r. ówczesny przewodniczący KPCh Hu Jintao podczas zjazdu partii znacząco podkreślał kwestie ekologiczne stawiając rozwój odnawialnych źródeł energii obok rozwoju politycznego, gospodarczego, kulturalnego i społecznego.

Nowelizacja ustawy o ochronie środowiska z 2014 r. podkreśliła konieczność wyprowadzenia systemów monitorowania stanu środowiska i jego wpływu na zdrowie obywateli. Przypisała także szczególną rolę czystym i odnawialnym źródłom energii, jak: hydroenergetyka, źródła geotermalne, biomasa, energetyka wiatrowa oraz energetyka słoneczna.

W ostatnich latach branża odnawialnych źródeł energii w Chinach dynamicznie wrosła. Konsumpcja energii z OZE w 2015 r. była o 21 proc. większa niż w 2014 r. Udział odnawialnych źródeł energii w całkowitym bilansie energetycznym Państwa Środka stanowił w blisko 18 proc. W 2016 r. odnotowano kolejny i udział odnawialnych źródeł energii w tym zestawieniu sięgał już 24 proc.

Inwestycje w odnawialne źródła energii


Chiny coraz bardziej dostrzegają potrzebę wykorzystywania odnawialnych źródeł energii i inwestycji w tym obszarze. Według Bloomberg New Energy Finance w 2016 r. Chiny zainwestowały ponad 100 miliardów USD w energię odnawialną. Wynik ten lokuje je najwyżej w rankingu państw w tej kategorii. Inwestycje Chin w OZE są ponad dwukrotnie większe niż Stanów Zjednoczonych i trzykrotnie większe niż Japonii.

Zgodnie z raportem Instytutu Ekonomii Energetyki i Analiz Finansowych w 2015 r. chińskie firmy dokonały zagranicznych decyzji inwestycyjnych o łącznej wartości 20 mld USD. Projektów, w które zainwestowano jednorazowo ponad 1 mld USD było osiem. W 2016 r. transakcje o wartości powyżej 1 mld USD wzrosły o 60 proc. w stosunku do roku poprzedniego, a całość inwestycji zagranicznych wniosła 32 mld USD. Twórcy raportu zakładają, że tendencja ta przyspieszy w 2017 r., dodając, że chińska strategia na rzecz odnawialnych źródeł energii w Chinach była kluczowym czynnikiem ogromnego wzrostu inwestycji zagranicznych w 2016 r. w ogóle.

Kluczowym działaniem Chin w omawianym obszarze było także stworzenie Azjatyckiego Banku Inwestycji Infrastrukturalnych (AIIB), który systematycznie wspiera New Development Bank udzielający kredytów, w szczególności na rozwój energii odnawialnej. Także chińska strategia „Going Global” ma na celu kształtowanie dominującej pozycji Chin na arenie międzynarodowej w branżach przyszłości jakimi m.in. są odnawialne źródła energii.

Rozwój sektorów OZE


Jeśli chodzi o hydroenergetykę, w Chinach zainstalowanych jest obecnie 25 proc. światowych mocy. Energetyka wiatrowa w Chinach stanowi 30 proc. wartości globalnej, z kolei energetyka słoneczna 1/6. W tej kategorii Chiny są liderem od niedawna. W 2016 r. zaczęły produkować więcej ogniw fotowoltaicznych niż Niemcy i rokrocznie poszerzają produkcję o 10 GW. Wzrost produkcji w Niemczech jest 8-10 razy mniejszy.

Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) do roku 2021 Chiny będą instalować 36 proc. wszystkich globalnych mocy wytwórczych w elektrowniach wodnych. Zakłada się, że w tym samym czasie Chiny staną się odpowiedzialne za produkcję 40 proc. całej energii wiatrowej na świecie i 36 proc. wszystkich instalacji słonecznych. Do roku 2020 Chiny zamierzają dysponować 30 GW zainstalowanej mocy produkcyjnej w biomasie. Projekty wspierane są przez taryfę gwarantowaną 0,75 juanów/ kWh, funkcjonującą od 2010 r., wspomaganą również dotacjami w obrębie prowincji i miast.

Pomimo wzrostu wykorzystania OZE odsetek pozyskiwania energii z węgla pozostaje w Chinach na wysokim poziomie, nieustannie przyczyniając się do zmian klimatycznych i wysokiego stężenia smogu w największych miastach Państwa Środka. Energia elektryczna z węgla jest często bardziej preferowana niż energia ze źródeł odnawialnych, co oznacza, że niektóre zasoby energii odnawialnej są marnowane. W pierwszej połowie 2016 r. w Chinach zmarnowano 21 procent energii wiatrowej, a produkcja energii słonecznej w północnych Chinach została zredukowana o 12,1 proc.
Finalne zużycie energii w Chinach z podziałem na sektory w 2016 r. zostało przedstawione na powyższym dashboardzie.

Rząd zdając sobie sprawę z tych tendencji stara się pracować nad ich rozwiązaniem. Strategia rozwoju energetycznego na lata 2014-2020 zakłada:

  • Zmniejszenie zużycia energii Chin na jednostkę PKB w oparciu o wykorzystanie w większym stopniu bardziej wydajnych, czystszych i innowacyjnych rozwiązań w zakresie produkcji i konsumpcji energii,
  •  zmiany w strukturze energetycznej (zmniejszenie udziału węgla),
  • oraz rozwój odnawialnych źródeł energii.

Dokładniej, został wyznaczony cel ograniczenia udziału węgla energetycznego do 58 proc. w perspektywie 2020 r., z 64 procent w 2015 r. Chiny zobowiązały się także do zwiększenia produkcji energii z paliw niekopalnych do co najmniej 20 proc. całkowitej konsumpcji do końca następnej dekady, z 12 proc. w 2015 r.

Aby zrealizować te plany Chiny musiałyby zwiększyć udział energii wiatru i energii słonecznej w ogólnym bilansie zużycia do poziomu 17 proc. w perspektywie 2030 r. z 4 proc. odnotowanych za rok 2015. To rozwiązanie mogłoby zmniejszyć wówczas zużycie paliwa kopalnego o prawie 300 milionów ton węgla.

Intensywne wsparcie Chin dla OZE wyraża się w wielu ustawach i przepisach, które zachęcają do efektywności energetycznej i wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Projekt rozwoju tego sektora w XIII Planie Pięcioletnim (2016-2020) przygotowany został wspólnie przez Państwowy Zarząd ds. Energetyki i Narodową Komisję ds. Rozwoju i Reform. Pekin planuje zmniejszenie udziału węgla w bilansie energetycznym poprzez wsparcie branży OZE kwotą 2,5 bln juanów (ok. 361 mln USD). Główny punkt planu polega na zmniejszeniu udziału węgla w produkcji prądu w Chinach. Rządowe pożyczki i wsparcie finansowe będzie udzielane przede wszystkim producentom kolektorów słonecznych i wiatraków. Szczególne inwestycje planowane są także dla sektorów związanych z energetykę wodną i geotermalną.

Szanse dla prywatnych przedsiębiorstw


Planowane od kilku lat rządowe wsparcie dla produkcji energii wiatrowej jeszcze nie zaczęło funkcjonować. Obecnie większość projektów w Chinach związanych z energetyką tego typu to rozbudowane obiekty publiczne, a sektor ten na ogół nie jest obsługiwany przez prywatne przedsiębiorstwa. Co więc za tym idzie, projekty dotyczące wiatru nie są tak ekonomicznie atrakcyjne dla korporacji jak opcje słoneczne.

Klimat polityczny jeszcze nigdy nie był tak sprzyjający jeśli chodzi o inwestycje prywatnych podmiotów w sektor energii słonecznej. W 2013 r. chiński rząd wprowadził nowe taryfy zaopatrzenia, zarówno na szczeblu państwowym, jak i prowincjonalnym, aby zasilić rozwój instalacji dachowych. Rząd oferuje 20-letnie dotacje w wysokości 0,42 RMB (0,06 USD) za kilowatogodzinę (kWh) wyprodukowaną z energii słonecznej. Ponadto właściciele projektów otrzymują około 0,40 RMB / kWh (lokalna cena mocy z węgla kamiennego) z sieci państwowej, za każdą nadwyżkę, jaką generują.

Aby pobudzić lokalny rozwój rynku energii słonecznej, prowincje i miasta w Chinach również dostarczają dodatkowe subsydia. Według Azure International, wiodącej firmy doradczej w Pekinie, te dodatki mogą zwiększyć całkowite dotacje dla właścicieli projektów solarnych nawet o 20-50 proc. Rządowe dotacje na energię słoneczną zachęcają do doskonalenia projektów i inicjatyw, ponieważ – jak wskazują twórcy raportu – idealnym dostawcą energii słonecznej w Chinach jest przedsiębiorstwo komercyjne lub przemysłowe

Wnioski


Chiny intensywnie zmierzają w kierunku wykorzystywania odnawialnych źródeł energii. Jeszcze nienasycony rynek dostawców daje szansę rozwoju podmiotom reprezentacyjnym innowacyjne projekty związane z OZE. Także polskie przedsiębiorstwa dostrzegają potencjał współpracy z Chinami. Grupa TAURON już w 2013 r. podpisała umowę z chińską BIT Huachuang Electric Vehicle Technology dotyczącą wdrażania nowoczesnych technologii. Wspólny projekt polegał na prowadzeniu prac badawczo-rozwojowych w celu wykorzystania stacjonarnej i mobilnej infrastruktury elektroenergetycznej do magazynowania energii, wspierającej stabilizację pracy sieci elektroenergetycznej oraz niskoemisyjny transport z napędem elektrycznym.

Dotacje państwowe, subsydia ze strony miast i prowincji chińskich stanowią dodatkowy bodziec dla systemów produkcji tzw. energii zielonej. Bardzo perspektywicznym sektorem jest energia słoneczna, ale działania rządu zmierzają również w stronę wsparcia sektora energii wiatrowej. Istotnym sektorem jest również biomasa – w Chinach założono, że do 2020 r. energia z biomasy wyniesie równowartość 58 milionów ton węgla, zgodnie z planem rozwoju biomasy na lata 2016-2020. Polskie firmy już od kilku lat oferują wiele sposobów wykorzystania biomasy. Bardzo popularne obecnie technologie jak gazyfikacja biomasy lub jej spalanie są systematycznie rozwijane przez polskie przedsiębiorstwa m.in. H. Cegielski – Poznań, Asket czy Ursus.

Istniejące na chińskim rynku zapotrzebowanie na technologie związane z odnawialnymi źródłami energii powinno skłonić polskie podmioty zajmujące się nie tylko biomasą, ale także energią słoneczną, wiatrową, czy nawet systemami zagospodarowania ścieków do wykorzystywania szans biznesowych i prób konkurowania w Azji.

2017-10-26T09:51:10+00:00