Rynek dla eksportera – Chiny

Jedna z najszybciej rozwijających się gospodarek na świecie

Odmienna kultura biznesu

Chiny importują towary z oferty eksportowej Polski

Polski import 12-krotnie większy niż eksport

Pobudzenie sektora usług i konsumpcji wewnętrznej

5 specjalnych stref ekonomicznych

Polska członkiem założycielem AIIB

Obiecujące perspektywy rozwoju

Charakterystyka rynku


Chiński rynek to wciąż jedna z najszybciej rozwijających się gospodarek na świecie. W 2016 roku tempo wzrostu PKB oscylowało wokół wartości 6,7%, a Chiny dotychczas nastawione na eksport, stawiają obecnie na pobudzenie sektora usług, innowacji, a także konsumpcji wewnętrznej. Systematyczny wzrost popytu na towary zagranicznych producentów niesie szanse także dla polskich eksporterów. Współpraca gospodarcza z Chinami może być intratnym posunięciem, jednak specyfika chińskiego rynku wymaga odpowiedniej wiedzy i przygotowania do biznesowych kooperacji.

Rosnąca klasa średnia, poprawa statusu materialnego i zmiana upodobań konsumenckich, którzy zaczynają stawiać na produkty droższe i lepsze jakościowo, tworzy potencjał dla zagranicznych producentów. Istotnym sygnałem dla przedsiębiorców z wielu branż planujących ekspansję w Państwie Środka są też założenia kierunków rozwoju chińskiej gospodarki. Z punktu widzenia polityki gospodarczej przyjętej przez rząd, w najbliższych latach kluczowymi może być branża rolno-spożywcza, przemysł maszynowy, technologie związane z odnawialnymi źródłami energii, a także sprzęt medyczny.

W obliczu rosnącej liczby Internautów i popularności platform e-commerce wzrasta popyt na usługi dotyczące marketingu on-line, systemy wsparcia internetowej sprzedaży, transportu i spedycji. Rozwój i popularność e-commerce jest również szansą dla towarów z branży odzieżowej, kosmetycznej, a nawet FMCG. Z kolei plany wdrożenia programu Made in China 2025, dotyczącego zaawansowanych systemów produkcji i zarządzania to perspektywiczny kierunek w zakresie współpracy naukowo-technicznej.

Firmy planujące ekspansję w Państwie Środka muszą jednak mieć na uwadze fakt, że nie jest to łatwy rynek. Różnice występują już na poziomie etykiety biznesowej praktykowanej przez chińskich partnerów. Zachodni model współpracy nie uwzględnia w takim stopniu kontaktów bezpośrednich, z kolei zbudowanie zaufanej relacji to czasochłonny proces, wymagany przez stronę chińską. Utrudnieniem jest także odmienność systemu prawnego i skomplikowane procedury zakładania działalności gospodarczej w Chinach. Mimo trudności i barier, na chińskim rynku obecna jest bardzo duża konkurencja, a Polska jako mało znany partner, bez silnej marki narodowej znajduje się w trudniejszej sytuacji niż np. Niemcy czy Australia. W Chinach wciąż słabo rozwinięty jest system logistyczno-spedycyjny i organizacyjny. Swoje zasięgi poszerzają wybrane sieci sprzedażowe jak Wallmart lub Carrefour, jednak małe, detaliczne sklepiki to wciąż popularne miejsca robienia zakupów, co zdecydowanie utrudnia dystrybucję eksportowanych towarów. W Chinach łamane są także znane nam zasady własności intelektualnej. Europejskie standardy nie obowiązują w Państwie Środka, a produkcja podróbek to proces nagminny.

Handel z Chinami


Chiny importują przede wszystkim maszyny elektryczne i nieelektryczne (28,3%), a także surowce i paliwa (ok 23,8%). W strukturze importu znajdują się także inne dobra konsumpcyjne (ok. 7,8%), maszyny biurowe i urządzenia telekomunikacyjne (7,1%), pojazdy, ich części i akcesoria (ok. 6,1%) oraz artykuły rolno-spożywcze (ok. 3,5%).

Państwo Środka to największy eksporter i drugi największy importer na świecie. W 2016 r. wymiana towarowa Chin wyniosła 3 685,6 mld USD. Państwo Środka osiągnęło nadwyżkę obrotów z zagranicą, wynoszącą 511,7 mld USD. Największym partnerem handlowym Chin są kraje Unii Europejskiej (na koniec 2016 r. wartość wymiany handlowej wyniosła 547 mld USD), drugim z kolei Stany Zjednoczone (wartość obrotów 519 mld USD.). Japonia jest trzecim największym partnerem Chin z kwotą 275 mld USD za 2016r.

Wśród rodzajów produktów głównie importowanych przez Chiny znajdują się towary z oferty eksportowej Polski. Eksportujemy bowiem w głównej mierze pojazdy osobowe, ciężarowe, a także części i akcesoria samochodowe, meble, silniki i turbiny gazowe. Spory udział w strukturze eksportowej ma miedź i wyroby z tego surowca, które są głównym polskim towarem eksportowym do Chin (21%.) Kluczową pozycję w eksporcie zajmują także maszyny i urządzenia elektryczne, a także pojazdy nieszynowe i ich akcesoria. W branży spożywczej dominuje eksport produktów mleczarskich, mięsa i podrobów jadalnych oraz cukru i wyrobów cukierniczych. Istotnym ułatwieniem w handlu w 2016 r. było uzyskanie dostępu do chińskiego rynku dla polskich jabłek.

Polsko-chińska wymiana handlowa w 2016 r. osiągnęła wartość 25 856 mln USD, jednak dla tej współpracy charakterystyczny jest przede wszystkim ogromny deficyt handlowy. Polska importuje z Chin towary o wartości ponad 12-krotnie wyższej niż eksportuje. Asymetria w 2016 r. powiększyła się do poziomu 22 034 mln USD, a z Chin do Polski importowane są w głównej mierze towary wysoko przetworzone: urządzenia komputerowe, maszyny i urządzenia elektryczne, mechaniczne oraz towary pracochłonne jak odzież, bielizna i zabawki.

Na chińskim rynku z powodzeniem funkcjonują takie polskie firmy jak Selena produkująca chemię budowlaną, Kopex – przedsiębiorstwo przemysłu elektromaszynowego, produkujące sprzęt dla górnictwa czy Rafako – producent kotów dla energetyki i przemysłu oraz instalacji ochrony środowiska. Długą i owocną historię współpracy z Chinami ma także KGHM Polska Miedź, która w 2016 r. założyła spółkę w Państwie Środka. Z kolei w sektorze e-commerce radzą sobie takie podmioty jak Sante – produkująca artykuły spożywcze, czy Gatta oferująca rajstopy. Wielokrotnie stawiane za przykład sukcesu w Państwie Środka jest również mleko firmy Mlekovita.

Sytuacja ekonomiczna Chin


Chiny to najludniejsze państwo świata liczące 1,379 miliarda obywateli. Eksporterów i inwestorów przyciąga przede wszystkim 400 milionówa klasa średnia, w głównej mierze tworząca rynek wewnętrzny. Systematyczny wzrost PKB per capita (8,123.2 USD), bogacenie się obywateli oraz rządowe założenia większego udziału konsumpcji we wzroście gospodarczym sprawia, że liczba potencjalnych konsumentów wciąż się powiększa.

Dotychczas wzrost PKB Chin bazował przede wszystkim na rozwoju infrastruktury, przemyśle ciężkim oraz niskich kosztach pracy i eksporcie tanich dóbr. W czasie reform tempo wzrostu gospodarczego wynosiło średnio ponad 10%, jednak dwucyfrowy wynik (10,6%) Chiny osiągnęły po raz ostatni w 2010 roku. Kolejne lata to stopniowy spadek tej wartości. W 2014 r. było to 7,3%, w 2015 już 6,9%, a w 2016 r. tempo wzrostu PKB spowolniło do 6,7%. Druga największa gospodarka świata określa ten proces terminem „new normal”, który zakłada utrzymanie stabilnego i zrównoważonego wzrostu poprzez nowe czynniki pobudzania gospodarki oparte na nowoczesnych technologiach, innowacjach oraz sektorze usług.

Mimo że, Chiny z gospodarki centralnie planowanej ewoluowały do „gospodarki rynkową o chińskiej specyfice”, a zakres wpływów polityki państwa na biznes jest obecnie mniejszy, rola organu sprawującego władzę pozostaje decydentem w kwestiach ekonomicznych. Kurs juana sterowany jest za pomocą mechanizmu antycyklicznego, odgórnie kontrolowany jest także dolar. Ma to wpływ na zwiększenie konkurencyjności produktów chińskich, a także atrakcyjność inwestycyjną kraju. Większa siła nabywcza chińskiej waluty ma na celu ograniczenie odpływu kapitału oraz wzmacnianie wewnętrznej konsumpcji. Chiński juan jest jedną z oficjalnych walut rezerwowych, czyli powszechnie uznawanych za bezpieczne i akceptowane w transakcjach międzynarodowych.

W strukturze gospodarczej Chin największy udział mają usługi – odpowiadają za ponad 51% wytwarzanego PKB, kolejny jest przemysł odpowiadający za blisko 40%, rolnictwo to niecałe 9%. Wiodące branże chińskiej gospodarki to: energetyka, przemysł chemiczny i farmaceutyczny, elektromaszynowy, przemysł motoryzacyjny, elektronika, hutnictwo oraz bankowość.

Chińska gospodarka właściwie składa się z dwóch równoległych systemów ekonomicznych: prywatnego i państwowego. Sektor prywatny to w głównej mierze przedsiębiorstwa joint venture z udziałem zagranicznych wspólników, a także firmy produkcyjne, usługowe i przetwórcze sektora MŚP. Stanowią one zaledwie 3% liczby wszystkich przedsiębiorstw w Chinach, za to pod względem wartości rynkowej – ponad 90%. Z kolei sektor państwowy, zarządzany przez KPCh praktykuje politykę „utrzymania wielkich i wypuszczania małych”, która ma na celu zatrzymanie w sektorze państwowym tylko najprężniej działających przedsiębiorstw. Najbardziej zaskakującym jest fakt, że pomimo wielu przeszkód, na jakie napotyka prywatny sektor gospodarczy (wyższe podatki, bardziej restrykcyjne przepisy i kontrole ze strony urzędników) rozwija się on o wiele szybciej niż uprzywilejowany sektor państwowy. Etatyzacja gospodarki stanowi barierę dla rozwoju prywatnego biznesu przede wszystkim w zakresie dostępu do kapitału. Przeszkodą jest upaństwowienie chińskich banków, które dają sektorowi prywatnemu zaledwie 4% spośród wszystkich udzielanych pożyczek.

W 1980 roku w Chinach została podjęta decyzja o utworzeniu specjalnych stref ekonomicznych, które funkcjonują jako terytorium państwa, gdzie obowiązują specjalne warunki gospodarcze i ulgi sprzyjające inwestowaniu. Obecnie na terytorium Chin istnieje pięć takich stref: Shenzhen, Zhuhai, Shantou, Xiamen i Hainan. Ich podstawową ideą jest przede wszystkim przyciąganie obcego kapitału za pomocą konkurencyjnych warunków prowadzenia działalności gospodarczej.

Momentem przełomowym, który wpłynął na szybki rozwój w dziedzinie handlu zagranicznego było przyłączenie się Chin do Światowej Organizacji Handlu w 2001 roku, co w konsekwencji przyczyniło się do znacznych obniżek taryf celnych oraz redukcji barier pozataryfowych. Akcesja Chin do WTO, oprócz liberalizacji regulacji handlowych zakładała także dalsze otwieranie rynku dla zagranicznych inwestycji. Średni poziom stawek celnych w ostatnich latach został zredukowany do poziomu 9,8%. Produkty z branży rolniczej podlegają średniej stawce 15,3%, z kolei produkty przemysłowe – 8,95%.

Na system podatkowy obowiązujący w ChRL składają się zarówno podatki ogólnokrajowe, jak również prowincjonalne czy lokalne. W Chinach obowiązują 24 różne podatki, jednak zazwyczaj duże przedsiębiorstwa podlegają pod 8-10 typów podatków. Z punktu widzenia eksporterów warto zwrócić uwagę na podatki najczęściej płacone przez firmy z udziałem kapitału zagranicznego. Jest to m. in. podatek VAT. Co istotne, od lipca 2017 r. wprowadzono pakiet nowych regulacji, które upraszczają zasady rozliczania podatku VAT – wycofano stawkę 13 proc., a względem produktów dotychczas jej podlegającym jak np. rolnym obecnie stosuje się stawkę na poziomie 11 proc. Istotne są także: podatek konsumpcyjny, tzw. Business Tax, czyli podatek od działalności gospodarczej, CIT – podatek dochodowy od osób prawnych, PIT – podatek od osób fizycznych, podatek od surowców oraz opłaty skarbowe.

Ułatwienia i bariery eksportu do Chin


Zachętą do inwestowania w Chinach są ulgi podatkowe przyznawane przede wszystkim w Specjalnych Strefach Ekonomicznych, ale także w Strefach Ekonomicznych i Rozwiniętych Technologicznie, Otwartych Ekonomicznych Strefach Nadmorskich czy Rozwojowych Strefach Nowych i Wysokich Technologii. W tych oraz innych strefach podstawowa ogólnokrajowa stawka podatkowa jest zmniejszana do 24% lub 15%. Dodatkowo, w celu wspierania napływu funduszy i technologii, Chiny udzielają licznych preferencji firmom i inwestorom zagranicznym poprzez zawieranie międzynarodowych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania i ochronie podatkowej. Polska również należy do grupy państw, z którymi został podpisany taki dokument.

Podczas wizyty prezydenta Chin Xi JinPinga w Polsce w 2016 r. podpisano czterdzieści umów handlowych i porozumień dwustronnych dotyczących pogłębiania współpracy w obszarze przemysłu, inwestycji, handlu, infrastruktury, energetyki, a także finansów. Od 2012 r. działa również Program GoChina zainicjowany przez polski rząd, który ma na celu zwiększenie polskiego eksportu do Chin oraz wsparcie dla polskich firm i przedsiębiorstw planujących działalność w Chinach. Ma on także przyczyniać się do przyciągania chińskich inwestycji do Polski.

Projekt GoChina koordynuje prace czterech resortów i czterech państwowych agencji – Ministerstwa Gospodarki, Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Ministerstwa Sportu, Ministerstwa Rolnictwa, Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych, Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, Agencji Rynku Rolnego oraz Polskiej Organizacji Turystycznej. Wsparcie eksportu do Chin obejmuje m. in. organizowanie misji biznesowych do tego kraju oraz pomoc w udziale w chińskich targach.

Warto także zwrócić uwagę na fakt, że Polska jest członkiem założycielem AIIB (Azjatyckiego Banku Inwestycji Infrastrukturalnych) – międzynarodowej instytucji powstałej z inicjatywy Chin, która ma wspierać rozwój infrastruktury transportu i energetyki oraz pogłębiać współprace międzynarodową. Członkostwo przysłuży się polskim firmom, które chcąc wejść na chiński rynek mogą mieć ułatwiać dostęp do procedur przetargowych oraz do informacji o tego typu możliwościach.

Mimo rozwoju współpracy polscy przedsiębiorcy wciąż muszą mieć na uwadze bariery, które mogą znacznie utrudniać kooperacje na polu wymiany handlowej. Jest to przede wszystkim ograniczona transparentność systemu. Często zmieniające się przepisy, rożne interpretacje, nierzadko zależne od lokalnych władz, a także biurokracja i tendencje do korupcji nie pozwalają na rozwój biznesowych przedsięwzięć. Najczęściej występują także trudności w weryfikacji partnerów oraz czasochłonnym procesie rejestrowania firmy w Chinach. Współpracę komplikują także szczegółowe wymogi jak np. licencje importowe i certyfikaty – kluczowy jest certyfikat CCC dla branż takich jak przemysł elektryczny, elektroniczny, motoryzacyjny oraz dla branż związanych z konsumpcja (szczególnie zaawansowane dla kosmetyków, leków i żywności). W celu uzyskania CCC konieczne są inspekcje w zakładzie eksportera, które odbywają się na jego koszt. Należy mieć także na uwadze procedury dopuszczające towary do obrotu związane z także z odpowiednim etykietowaniem (w języku chińskim) i pakowaniem produktów.

Spośród najbogatszych gospodarek światowych Chiny cechuje najwyższe tempo wzrostu, nierzadko kilkukrotnie większe niż konkurentów. Pozycja Chin na międzynarodowej arenie będzie się umacniać, a obiecujące perspektywy rozwoju, olbrzymia skala rynku oraz bogacąca się klasa średnia to czynniki, które świadczą o potencjale współpracy z Państwem Środka. Mimo spowolnienia w chińskiej gospodarce, zmiana upodobań chińskich konsumentów, nastawionych na towary lepsze jakościowo, niesie szansę dla producentów z Europy i Polski. Potencjalni eksporterzy powinni być jednak świadomi specyficznej kultury biznesu i współpracy z chińskimi partnerami, skomplikowanych przepisów i wymogów ze strony chińskiego prawa, a także różnic w konsumenckich preferencjach.

2017-10-26T10:00:56+00:00