Rynek dla eksportera – Ukraina

Jeden z czołowych producentów zbóż na świecie

Stabilny wzrost przemysłu rolniczego

Strategiczna lokalizacja rynku i niskie koszty transportu dla Polski

Ożywienie konsumpcji wewnętrznej

Polska na 2. miejscu wśród czołowych dostawców z UE

Wzrost ukraińskiej gospodarki o ok. 2%

Poprawa kondycji sektora bankowego

Harmonizacja regulacji prawnych wynikająca z DCFTA

Charakterystyka rynku


Ukraina jest drugim największym państwem w Europie, położonym na skrzyżowaniu rynku europejskiego, rosyjskiego i azjatyckiego. Jest to kraj – będący jednym z czołowych producentów zbóż na świecie o dużym zapleczu przemysłowym. Nic dziwnego, że tak duży potencjał gospodarczy był obiektem podbojów i najazdów – ostatnio przez Rosję.

Gospodarka Ukrainy nadal dostosowuje się do nowych warunków, w których znalazła się po aneksji Krymu przez Rosję oraz rozpoczęcia konfliktu zbrojnego w 2014 roku w Donbasie – przemysłowym regionie we wschodniej części Ukrainy. Po utracie kontroli nad polami gazowymi w szelfie czarnomorskim i segmentem turystycznym na Krymie oraz częścią przemysłu wydobywczego, metalurgicznego i chemicznego na Donbasie, stało się oczywiste, że Ukraina stoi na progu wielkich zmian. Gospodarka zaczęła funkcjonować w nowych warunkach, nastąpiło załamanie więzi gospodarczych z Rosją – doprowadziło to do straty największego rynku eksportowego i importowego, niestabilności finansowej i zniszczenia tradycyjnego modelu gospodarki surowcowej kraju.

W celu rozwoju gospodarki przemysłowej, podmioty gospodarcze powinny zadbać o modernizację sprzętu i przestarzałej bazy przemysłowej – przede wszystkim w sektorach decydujących o wzroście gospodarczym. Jednym z takich sektorów niewątpliwie jest rolnictwo, które w 2016 r. wzrosło o 6,1% w skali roku. Czynnikami, które wpłynęły na wzrost przemysłu były zbiory 66 mln ton zboża – dotychczas rekordową liczbę plonów, a także eksport cukru, który osiągnął najwyższą od 15 lat wartość. Biorąc pod uwagę warunki pogodowe w 2017 r., eksperci przewidują rekordowe ilości zbiorów – stabilny wzrost przemysłu rolniczego oferuje duże możliwości dla polskich eksporterów maszyn rolniczych, jak i dla eksporterów nasion i nawozów.

Z danych ukraińskiego portalu rolniczego agravery.com, rolnicy inwestują już nie tylko w sam sprzęt, ale szukają nowoczesnej technologii. Zarówno gospodarstwa o wysokim areale powyżej 2-3 tys. hektarów, jak i te o wielkości poniżej 1 tys. hektarów inwestują w nowoczesne maszyny – nie obawiają się zakupić droższych maszyn znanych w branży producentów. W 2016 r. Ukraina zainwestowała ponad 400 mln USD w zagraniczny sprzęt rolniczy.

Oprócz przemysłu rolniczego, dzisiejszy rynek Ukrainy oferuje możliwości również dla eksporterów z innych branż. Wydzielić można następujące szanse i zagrożenia, płynące z działalności eksportowej polskich przedsiębiorców na rynek ukraiński.

Szanse:

● Zajęcie swojej niszy na rynku Ukrainy po załamaniu jej relacji gospodarczych z Rosją – największym partnerem handlowym. W 2016 r. import z Rosji zmniejszył się o 36,5% w porównaniu z rokiem poprzednim.
● Duży rozwinięty rynek konsumencki. Ukraina jest drugim w Europie krajem co do powierzchni z 6-ma metropoliami o ludności przekraczającej 1 milion mieszkańców. Zgodnie z danymi Międzynarodowego Centrum Badań Strategicznych odnotowany jest też wzrost konsumpcji – 1.8% w 2016 r.
● Strategiczna lokalizacja rynku. Polska graniczy z Ukrainą, co przekłada się na niższe koszty transportu.
● Proaktywna polityka, zachęcająca do prowadzenia wymiany towarowej z Ukrainą, wynikiem której są m.in. Umowa o strefie wolnego handlu Unia Europejska – Ukraina oraz wewnętrzna ustawa o uldze podatkowej dla ukraińskich importerów.
● Modernizacja bazy przemysłowej. W celu zmiany tradycyjnego modelu gospodarki surowcowej na rzecz przemysłowej, konieczna jest wymiana sprzętu i bazy technologicznej.

Zagrożenia:

● Brak stabilności ekonomicznej i politycznej.
● Tymczasowo okupowane tereny Krymu i Donbasu – przemysłowego regionu we wschodniej części Ukrainy.
● Zły stan infrastruktury i niewielka liczba przejść granicznych, powodujące bardzo długi czas oczekiwania na granicy, w szczególności przy przewozach towarowych.
● Dewaluacja hrywny. Osłabienie waluty lokalnej decyduje o “droższym” imporcie i “tańszym” eksporcie.

Handel z Ukrainą


Według danych, import w 2016 roku tradycyjnie przewyższał eksport i utrzymywał się na stabilnym poziomie m. in. dzięki ożywieniu konsumpcji wewnętrznej. “Ukraińcy zaczęli kupować więcej dóbr konsumpcyjnych. Dodatkowo, niektóre branże, w ramach działalności inwestycyjnej, zaczęły kupować sprzęt produkcyjny – w większości importowany” – tłumaczy główny ekonomista Międzynarodowego Centrum Badań Strategicznych. Niewątpliwie, zachętą do zakupu sprzętu zagranicznego dla ukraińskich przedsiębiorstw będzie przyjęcie ustawy o wprowadzeniu trzyletniej ulgi podatkowej, nad którą obecnie pracuje rząd. Zgodnie z założeniami premiera Ukrainy – Wołodymyra Hrojsmana, importer sprzętu i akcesoriów nie będzie musiał jednorazowo zapłacić 20% VAT – będzie uprawniony do rozłożenia płatności na raty w ramach restrukturyzacji. Jednak ostateczna decyzja o tym jakie sektory gospodarki będą objęte regulacją jeszcze nie zapadła.

Na utrzymanie dużego wolumenu importu wpłynęły także zakupy większych ilości zagranicznego gazu ziemnego, jako rezerwy przed sezonem grzewczym. Z danych Narodowego Komitetu Statystyki, kwota zakupu importowanego gazu ziemnego w 2016 wyniosła 1,477 mld USD. Konsekwentnie, nomenklatura produktów zawierających gaz ziemny była czołową pozycją w ukraińskim eksporcie w 2016 roku. Warto też dodać, że w wyniku napiętych relacji z Rosją, Ukraina znalazła alternatywnego dostawcę gazu – francuską grupę Engie SA, która dostarcza go z terenu Polski. Obecnie cena gazu kupowanego w Europie wynosi 230 USD/tys. metrów sześciennych – znacznie drożej niż proponowane przez Gazprom 180 USD.

Na podstawie danych Ukrstatu wydzielić można 5 kluczowych towarów pod względem wielkości importu 2016 roku. Są to paliwa mineralne i ropa naftowa, reaktory jądrowe, kotły, maszyny elektryczne, a także środki transportu lądowego oraz tworzywa sztuczne. Kolejnych pięć to: produkcja chemiczna, produkcja farmaceutyczna, nawozy, metale żelazne oraz papier i karton.

Biorąc pod uwagę największych eksporterów w dalszym ciągu czołowym dostawcą jest Rosja, której udział w całej strukturze importu wynosi 13.3% – o 36.5% mniej niż w 2015 roku. Kolejne pozycje zajmują Chiny – 12%, Niemcy – 11,1%, Białoruś – 7,2%, Polska – 6,9%, USA – 4, 5%, Francja – 3,8%, Włochy – 3,6%, Turcja – 2,7%, Węgry – 2,2%. Łączny import Ukrainy z UE wynoszący 43,8% decyduje o jej roli jako największego partnera handlowego. Co istotne, Polska zajmuje 2 miejsce wśród czołowych dostawców z UE. Zgodnie z danymi GUS, polski eksport na Ukrainę wzrósł w ubiegłym roku o 16% i osiągnął wartość 3,8 mld USD. Wyraźny wzrost wymiany handlowej zauważalny jest we wszystkich kategoriach towarów – można zatem stwierdzić, że Polska i Ukraina są komplementarnymi partnerami w tej dziedzinie współpracy międzynarodowej.

Jeśli chodzi o ścisłą komplementarność polskiego eksportu i ukraińskiego importu, warto przyjrzeć się strukturze polskiemu eksportowi w 2016 r. Wydzielić w niej można 5 grup towarowych o największym udziale w całkowitym eksporcie. Są nimi:

  • Maszyny i urządzenia mechaniczne oraz sprzęt elektryczny – prawie 25%,
  • pojazdy i statki powietrzne z 15% udziałem,
  • metale nieszlachetne i artykuły z nich – 10%,
  • artykuły przemysłowe różne – 8%,
  • tworzywa sztuczne i artykuły z nich – 7%.

Porównując tę strukturę z wyrobami kupowanymi przez Ukrainę, widać, że każda z polskich grup towarowych ma popyt na ukraińskim rynku. Komplementarność wymiany handlowej potwierdza również liczba 12 tys. polskich firm o różnym profilu, które eksportują na Ukrainę. Jak podaje Ministerstwo Gospodarki, część z tych firm, spory procent swojej produkcji kieruje właśnie do tego kraju. Polska w ubiegłym roku eksportowała na Ukrainę przeważnie wyroby przemysłu maszynowego, przemysłu chemicznego oraz artykuły rolno-spożywcze.

Jeśli chodzi o największych polskich dostawców można wymienić 10 kluczowych branż:

  • Branża spożywcza: Tomrol (eksport jabłek), Spomlek (eksport produktów mleczarskich),
  • branża rolnicza/motoryzacyjna: Firma Handlowa Import – Eksport Ireneusz Leśny (eksport używanych maszyn rolniczych), Puławski (eksport używanych maszyn rolniczych i budowlanych), Complex (części maszyn przemysłowych, motoryzacyjnych i rolniczych),
  • branża rolnicza: POLAN (eksport nasion),
  • branża wyposażenia łazienek: KOŁO Sanitec,
  • branża obuwnicza: CCC,
  • branża odzieżowa: Reserved, Cropp Town, Mohito,
  • branża kuchenna: OFNE Emalia S.A. (eksport naczyń emaliowanych),
  • branża produktów aluminiowych/ze stali nierdzewnej: Alda S.A.,
  • branża elektroniczna: Relpol (producent sterowników, przekaźników, aparatury automatyki przemysłowej, połowa produkcji Relpol przeznaczona jest na eksport),
  • branża budowlana: Bud-Masz – producent maszyn do profilowania blach.

Sytuacja ekonomiczna Ukrainy


Wyniki gospodarcze za 2016 rok pokazują, że Ukrainie – państwu z 44 mln mieszkańców, udało się przezwyciężyć najcięższą fazę kryzysu ekonomicznego. Po raz pierwszy od czterech lat nastąpił wzrost ukraińskiej gospodarki – o ok. 2% – wyższy niż szacunki MFW i Narodowego Banku Ukrainy (NBU). Według danych Ministerstwa Finansów Ukrainy, w 2016 r. PKB wyniósł 93270 mln USD, a PKB per capita – 2185,9 mln USD.

Wzrost jest skutkiem reform zapoczątkowanych w pierwszych miesiącach po rewolucji godności oraz wdrożenia programu naprawczego pod presją zachodnich kredytodawców, przede wszystkim Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Unii Europejskiej. Program extended fund facility zakłada m.in. ścisłą zależność otrzymywania przez Ukrainę kolejnych transz kredytu MFW w wysokości 17,5 mld USD od przeprowadzenia kolejnych reform i zmian w sferze monetarnej i finansowej przez różne organy władzy, przede wszystkim zaś Ministerstwo Finansów i NBU.

Pozytywny wpływ na stan ukraińskiej gospodarki miały także korzystna koniunktura na światowych rynkach surowcowych i spadek cen surowców energetycznych, a także sprzyjające warunki pogodowe, które umożliwiły rekordowe zbiory i najwyższy w historii poziom eksportu zbóż – niewątpliwy sukces ukraińskiego rolnictwa. Również w 2016 r. odnotowany został wzrost produkcji przemysłowej (o 2,4%) w stosunku do roku 2015. Szczególnie był on widoczny w sektorze hutniczym (+6%), co pozwoliło Ukrainie zająć 10. miejsce wśród największych producentów stali na świecie (24,2 mln ton).

Wzrost gospodarczy obserwowany jest na tle ustabilizowanej sytuacji makroekonomicznej, przejawiającej się m.in. w :

  • zahamowaniu deprecjacji hrywny i powolnej odbudowie rezerw walutowych – średni kurs hrywny w 2016 roku wyniósł 25,5 hrywien za dolara, co oznacza pięciokrotne spowolnienie tempa spadku wartości ukraińskiej waluty w porównaniu z rokiem 2015. Jednocześnie rezerwy walutowe Ukrainy wzrosły o 17%, osiągając na koniec ub.r. poziom 15,5 mld USD, czyli dwukrotnie większy niż pod koniec kryzysowego roku 2014 (7,5 mld USD),
  • dobrym zbilansowaniu wpływów i wydatków budżetowych (deficyt na poziomie 3% PKB),
  • utrzymaniu inflacji w założonych ryzach, a także poprawie kondycji sektora bankowego. Restrykcyjna polityka NBU, wyrażająca się m.in. w utrzymaniu na koniec 2016 roku dość wysokiego poziomu głównej stopy referencyjnej (14%) oraz niektórych ograniczeń w obrocie walutą dla banków i eksporterów pozwoliła wyhamować inflację do 12,4% pod koniec 2016 roku, podczas gdy w 2015 roku jej wskaźnik wyniósł 43%.

Niestety wzrost gospodarczy oraz dotychczasowe reformy nie były wystarczająco głębokie, by poprawić pozycję Ukrainy w głównych ratingach, jak Fitch, S&P czy Doing Business, a tym samym znacznie zwiększyć atrakcyjność ukraińskiej gospodarki dla zagranicznych inwestorów. Z tego m.in. względu w 2016 roku plany prywatyzacyjne udało się zrealizować na poziomie jedynie 1,1% (190 mln hrywien z planowanych 17 mld. Według danych Ministerstwa Rozwoju Ukrainy, w pierwszym kwartale 2017 r. udział sektora publicznego wyniósł 16,3%. Jednostki państwowe mają największy udział w przemyśle rolniczym, energetycznym i gazowym, edukacji oraz przemyśle transportowym.

Ułatwienia i bariery eksportu na Ukrainę


W 2015 r. polskie samorządy gospodarcze i firmy wymieniały poniższe bariery i utrudnienia, jako najpoważniejsze w działaniach eksportowych na terenie Ukrainy:

  • nieprzejrzystość, niespójność i zmienność ukraińskich przepisów prawnych,
  • słabość wymiaru sprawiedliwości i trudności w dochodzeniu swoich praw w sądach, niekorzystne dla polskich firm interpretacje ukraińskiego prawa przez organy administracji oraz brak jednolitego stosowania obowiązujących przepisów (zwłaszcza przez administrację na szczeblu lokalnym),
  • korupcję aparatu administracyjno-sądowniczego,
  • utrzymywanie szeregu ograniczeń pozataryfowych związanych z dopuszczeniem importowanych towarów do obrotu rynkowego – m.in. obowiązkowej certyfikacji, atestacji, przepisy weterynaryjne i fitosanitarne itp.,
  • kwestionowanie i podwyższanie przez ukraińskie służby celne wartości celnej importowanych towarów (wyższe opłaty celne) oraz częste zmiany przepisów celnych,
  • zbyt wolne wdrażanie zmian dostosowujących ustawodawstwo ukraińskie do wymogów unijnych i Światowej Organizacji Handlu.

Natomiast od momentu wejścia w życie Umowy o strefie wolnego handlu Unia Europejska – Ukraina (Deep and Comprehensive Free Trade Agreement – DCFTA) w styczniu 2016 roku sytuacja znacznie się poprawiła. Obok zniesienia ceł i barier technicznych, które obecnie napotykają eksporterzy z UE, Ukraina uwzględni ponad 300 dyrektyw i regulacji unijnych w ramach Porozumienia. Harmonizacja regulacji prawnych wynikająca z DCFTA wraz z reformą sądownictwa na Ukrainie zapewni przedsiębiorcom przejrzyste zasady prowadzenia biznesu oraz możliwość bardziej skutecznej obrony ich praw handlowych.

W DCFTA zawarto także wymóg zwiększenia efektywności energetycznej – to wysoko postawiona poprzeczka, ponieważ należy wziąć pod uwagę, że Ukraina jest jedną z najbardziej energochłonnych gospodarek świata. Władze mają świadomość zagrożeń wynikających z niskiej efektywności energetycznej i chcą to zmienić – na przykład poprzez zachęcanie prywatnych podmiotów do udziału w modernizacji przestarzałej infrastruktury elektrociepłowniczej w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego lub poprzez zapewnienia ulg podatkowych dla importerów sprzętu energooszczędnego, co stanowi kolejną szansę dla polskich eksporterów tej grupy towarowej.

2017-10-26T09:59:55+00:00