Rynek dla eksportera – Wietnam

Perspektywy rozwoju i potencjał rynku wietnamskiego

Sektor energetyczny polem do współpracy

Korzystny klimat biznesowy dla Polski

Oferta eksportowa Polski obejmuje towary najczęściej importowane przez Wietnam

Spadek stopy ubóstwa do 8% w 2016 r.

Inwestycje w branże o wysokiej wartości dodanej

Planowane trzy specjalne strefy ekonomiczne

Rządowe wsparcie polskich przedsiębiorców

Charakterystyka rynku


Transformacja Wietnamu z gospodarki centralnie planowanej w stronę modelu wolnorynkowego poskutkowała rozwojem kraju z jednego z najbiedniejszych na świecie w kraj o średnich dochodach. Wietnam jest obecnie jednym z najbardziej dynamicznych krajów wschodzących w regionie Azji Wschodniej, a jego gospodarkę charakteryzuje wysoki poziom dywersyfikacji. Jest ona napędzana przede wszystkim przez eksport, bezpośrednie inwestycje zagraniczne, a także pro-handlową politykę, obejmującą liczne umowy o wolnym handlu. Czynniki te w ostatnich latach wpłynęły na umocnienie fundamentów gospodarczych, stabilnej waluty i umiarkowanej inflacji w 2016 roku.

Na perspektywy rozwoju i potencjał rynku wietnamskiego wskazał polski rząd, umieszczając Wietnam w programie „Go to Brand – aktywizacja eksportu na wybranych rynkach”, w ramach której skorzystać mogli polscy eksporterzy. Perspektywa podpisania umowy o wolnym handlu między Wietnamem a Unią Europejską na przełomie 2017 i 2018 roku zapewne poskutkuje nasiloną konkurencją ze strony pozostałych krajów UE. Z tego względu polscy przedsiębiorcy powinni wykorzystać moment do umocnienia współpracy z Wietnamem.

Wśród towarów najczęściej eksportowanych z Polski do Wietnamu znajdują się artykuły spożywcze, produkty pochodzenia zwierzęcego, a także urządzenia mechaniczne i elektryczne. Jednak szanse dla polskich przedsiębiorców występują także w innych branżach. Na kontrakty w Wietnamie mógłby liczyć sektor energetyczny. Zużycie energii w Wietnamie wzrosło ponad 5 razy w okresie od 2000 do 2012 roku. Szacowany wzrost prognozuje się w latach 2015-2030 na poziomie 12% do 15%. Plan rozwoju energetycznego Wietnamu obejmuje wiele inwestycji, w ramach których współpracę mogliby podjąć także polscy przedsiębiorcy.

Ministerstwo Edukacji i Szkoleń w ciągu ostatnich 2 lat wydało ponad 10 milionów dolarów na sprzęt do pilotażowego projektu szkoły inteligentnej. Stosunkowo młoda populacja Wietnamu, znaczenie edukacji w rodzinie oraz potrzeba lepszego szkolenia zawodowego otwiera także nowe możliwości przed sektorem edukacyjnym, szczególnie w zakresie platform e-learningowych.

Wietnam jest także zainteresowany inwestycjami w budownictwo i transport. Rząd do roku 2020 zwiększy inwestycje w infrastrukturę transportową z 7 mld USD do 120 mld USD. Dobre perspektywy ma także sektor medyczny oraz farmaceutyczny. Rocznie około 30 000 Wietnamczyków wyjeżdża w poszukiwaniu leczenia za granicę. Z tego względu rząd zaoferował liczne zachęty dla inwestorów do spraw opieki zdrowotnej.

Szansą dla polskich firm jest także wysoki odsetek Wietnamczyków, którzy są absolwentami polskich uczelni, a obecnie zajmują wysokie stanowiska w instytucjach państwowych i biznesie. Życzliwe nastawienie tworzy korzystny wizerunek i klimat biznesowy dla przedsiębiorców z Polski.

Z kolei zagrożeniem dla eksporterów jest przede wszystkim słabo rozwinięta infrastruktura i system dystrybucji towarów. Problem stanowią także obciążenia regulacyjne i administracyjne, biurokracja oraz korupcja, o której świadczą badania Transparency International. Organizacja umieściła Wietnam dopiero na 113 miejscu w światowym rankingu. Jako wyzwania prowadzenia działalności gospodarczej w Wietnamie wskazuje się również barierę językową, brak wykwalifikowanej siły roboczej oraz niewielkie możliwości uzyskania kredytów. Wietnam zajmuje 82. pozycję w rankingu Doing Business dotyczącego łatwości robienia biznesu.

Handel z Wietnamem


Wśród towarów najczęściej importowanych przez Wietnam znajdują się: urządzenia mechaniczne (20,2 mld USD), elektronika, komputery i akcesoria (20,2 mld USD), tkaniny (7,7 mld USD), telefony i akcesoria (7,5 mld USD) oraz paliwo po rafinacji (3,4 mld USD).

Wietnam ze swoją długą linią brzegową oraz wyżynnym ukształtowaniem terenu odznacza się bardzo proeksportową strukturą terytorialną – koszty transportu wewnętrznego nie są wysokie, z kolei równomierne rozmieszczenie portów morskich na północy: Hanoi i Hajfong, na południu Ho Chi Minh oraz Da Nang pomiędzy, istotnie stymuluje wymianę handlową. Wietnam jest obecnie klasyfikowany jako trzeci co do wielkości eksporter ryżu na świecie. Eksport obejmuje także wyroby włókiennicze, odzież i obuwie oraz ropę naftową. Głównymi odbiorcami eksportu Wietnamu są USA, Japonia, UE, Australia i Chiny. W przypadku importu głównymi partnerami kraju są Chiny, Singapur, Japonia, Korea Południowa i Tajlandia.

Wartość obrotów handlowych z Polską w 2015 r. wzrosła o 18% i wyniosła w sumie 1,75 mld USD. Wówczas wartość polskiego eksportu stanowiła jedynie 224 mln USD z tej kwoty, a wartość importu z Wietnamu 1,52 mld USD. Deficyt handlowy na niekorzyść Polski wyniósł aż 1,3 mld USD. Polski rząd podkreśla konieczność większej równowagi w ramach tej współpracy. Dotychczas w polskim eksporcie do Wietnamu dominowały artykuły rolno-spożywcze (110 mln USD), wyroby przemysłu chemicznego i farmaceutycznego (38 mln USD), pojazdy i jednostki pływające (28 mln USD), a także urządzenia mechaniczne i elektryczne (23,6 mln USD), a ponieważ produkty te należą do kategorii towarów najczęściej importowanych przez Wietnam perspektywy dalszej współpracy są obiecujące.

Towary importowane przez Polskę to z kolei elektronika (735 mln USD) – import wietnamskich urządzeń elektronicznych takich jak telefony i ich części wzrasta najszybciej spośród wszystkich kategorii. Importujemy także obuwie (198 mln USD), ubrania i dodatki odzieżowe (133,5 mln USD), artykuły rolno-spożywcze, takie jak kawa, pieprz (220 mln USD), a także wyroby z żeliwa oraz stali.

Z Polski do Wietnamu w 2016 r. eksportowano produkty mleczarskie o wartości ponad 84,9 mln zł. Uprawnienia eksportowe posiada między innymi Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Skierniewicach oraz Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Łowiczu. Polskie ryby na wietnamskim rynku z powodzeniem sprzedaje firma Graal, z kolei PEPEES S.A. eksportuje produkty skrobiowe. W Wietnamie w zeszłym roku zadebiutował także pomorski producent kosmetyków AAA — firma Oceanic.

Sytuacja ekonomiczna Wietnamu


Wietnam liczy 92,7 mln mieszkańców. Imponujący postęp gospodarczy w ostatnich latach obrazuje także spadek stopy ubóstwa z ok. 75% na początku reform w drugiej połowie lat 80-tych XX w. do ok. 8% w 2016 r. Mimo dynamicznego rozwoju, Wietnam jest wciąż krajem niezamożnym. PKB per capita wynosi 2 088,3 USD, występuje także spore zróżnicowanie między dochodami mieszkańców wielkich aglomeracji miejskich a ludnością zamieszkującą tereny wiejskie (jest to 66,3% populacji). Jednak w ostatnich latach odsetek ludności żyjącej za mniej niż dolara dziennie znacząco spadł i jest obecnie niższy niż w Chinach, Indiach czy na Filipinach.

Według danych Banku Światowego w 1986 roku PKB Wietnamu miało wartość 26 mld USD. Od tego czasu wzrost gospodarczy zwiększył się o kilkaset procent osiągając wartość ponad 213 mld USD w 2016 roku. Utrzymuje się on w oparciu o międzynarodowy handel i inwestycje zagraniczne, przy czym eksport zapewnia ponad dwie trzecie PKB. Od 2004 do 2007 r. roczny wzrost PKB przekroczył 8%, a następnie spadł do 3,5% w 2008 r. Szybki wzrost został spowolniony w dobie globalnego kryzysu w 2009 r., a w 2010 r. był niemal zerowy. Jednak tempo zdołano przywrócić w 2015 r. Zanotowano wówczas wzrost PKB o 6,67%, natomiast rok później o 6,3%. Z kolei na koniec pierwszego półrocza 2017 r. wzrost PKB osiągnął 5,7%, i 6,2% w kwartale pierwszym i drugim, co było jedną z najniższych wartości w regionie.

Oficjalną walutą Wietnamu jest dong (VND), od 2011 r. przywiązany do amerykańskiego dolara, dzięki czemu jego wartość jest względnie stabilna. Kurs wietnamskiego donga jest kontrolowany i sterowany przez rząd. W Wietnamie funkcjonuje prawo, które dotyczy obowiązku reklamowania produktów używając cen jedynie w VND. Posługiwanie się obcymi walutami jest możliwe po złożeniu odpowiednich wniosków o pozwolenie. Co ważne, w ostatnich dwóch latach czterokrotnie dokonano dewaluacji donga, m. in. na skutek spadku wartości juana – waluty Chin, które są jednym z głównych partnerów handlowych Wietnamu.

Spora część ludności w Wietnamie zatrudniona jest w sektorze rolniczym. Opiera się on przede wszystkim na uprawach i plantacjach m. in. ryżu, kawy, orzechów nerkowca, a także na akwakulturze. Motorem wzrostu wietnamskiej gospodarki jest przemysł. Sektor ten jest jednak zdominowany przez duże grupy publiczne. Jego gałęziami są przede wszystkim przemysł tekstylny, spożywczy, przemysł meblarski, tworzyw sztucznych i papierniczy. Bardzo dobrze rozwinięty jest sektor energii (węgiel, węglowodory, energia elektryczna, cement, stal i przemysł okrętowy). W przemyśle naftowym Wietnam jest trzecim co do wielkości producentem południowoazjatyckim. Kraj zainwestował również w branże o wysokiej wartości dodanej, takie jak samochody, technologie elektroniczne i komputerowe. Elektronika zastępuje tradycyjne branże, takie jak odzież i obuwie, których produkcja powoli przenosi się do innych krajów azjatyckich. Z kolei sektor usług jest podtrzymywany przez turystykę i telekomunikację.

Całkowita wolność gospodarcza Wietnamu ograniczona jest przez kilka kluczowych czynników instytucjonalnych. Mimo ciągłych reform, inwestycje i rozwój sektora prywatnego utrudnia biurokracja i system sądowy podległy wpływom politycznym. Przedsiębiorstwa państwowe nadal stanowią około 40% PKB, co komplikuje powstanie bardziej dynamicznego sektora prywatnego.

Przełomowym momentem była decyzja premiera Wietnamu, który 10 lipca 2017 r. ogłosił zniesienie ograniczeń dotyczących inwestycji zagranicznych w przedsiębiorstwach państwowych. Zwolnienie kontroli pozwoli inwestorom zagranicznym wejść w sektory usług takich jak telekomunikacja, finanse i bankowość. Pierwsza runda prywatyzacji będzie dotyczyć 10 spółek publicznych.

Ułatwienia i bariery eksportu do Wietnamu


Wietnam pod koniec 2017 r. zamierza otworzyć trzy specjalne strefy ekonomiczne, mające oferować inwestorom liczne zachęty i mniejsze ograniczenia, które będą konkurencyjne na arenie międzynarodowej. Rząd obecnie przygotowuje prawo dla stref w północnej prowincji Quang Ninh, centralnej prowincji Khanh Hoa i południowej Phu Quoc.

Towary konsumenckie, w szczególności towary luksusowe, podlegają wysokim opłatom importowym, podczas gdy maszyny, sprzęt, materiały i dostawy potrzebne do produkcji, zwłaszcza te, które nie są wytwarzane w kraju, korzystają z niższych stawek celnych przywozowych, a nawet z zerowej stawki podatkowej. W zależności od warunków handlowych, Wietnam nakłada szereg różnych rodzajów ceł na import i eksport towarów. Firmy, które chcą znaleźć szczegółowe informacje na ten temat, powinny odwiedzić stronę internetową Wietnamskiej Służby Celnej.

Międzynarodowe firmy eksportujące swoje produkty do Wietnamu podlegają podatkom przywozowym, VAT i specjalnym podatkom od sprzedaży. Obliczane są one na podstawie całkowitej wartości wysyłki, w tym kosztów produktu, ubezpieczenia i transportu. Stawka VAT wynosi 10%, z kolei specjalny podatek od sprzedaży może wynieść od 10% do 65%. Wietnam nakłada podatek na niemal każdy typ produktu, który jest importowany do kraju. Wysokość podatków importowych waha się w zależności od rodzaju produktu, na przykład produktów konsumenckich i towarów luksusowych, podczas gdy maszyny, urządzenia i surowce mają tendencję do otrzymywania niższych podatków, a nawet zwolnień podatkowych.

W 2007 r. Wietnam przystąpił do Światowej Organizacji Handlu, jest także członkiem Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej. W ostatnich latach handel z pozostałymi państwami ASEAN znacznie zliberalizowano. W ramach stowarzyszenia postępuje też współpraca handlowa z krajami trzecimi. Porozumienia o wolnym handlu zostały podpisane m. in. z Chinami, USA, Koreą Południową czy Indiami, z kolei z Unią Europejską obowiązuje umowa o współpracy. Względem polskich eksporterów, z racji członkostwa WTO stosuje się stawki celne według klauzuli największego uprzywilejowania, jednak podkreśla się, że brak umowy o wolnym handlu z Unią Europejską oraz silna integracja ekonomiczna z państwami ASEAN pogarsza konkurencyjność towarów z naszego regionu na rynku wietnamskim.

Nawiązywanie relacji z potencjalnymi partnerami w Wietnamie ma ułatwić polskim firmom współpraca Zagranicznego Biura Handlowego Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu (PAIH) z Parkiem Przemysłowym Long Hau Corporation oraz z organizacją National One-Stop Services and Investments, która zarządza największa wietnamską platformą informacyjną na temat lokalnych firm i okręgów przemysłowych, z zasobów której korzystać mogą także polscy przedsiębiorcy.

W związku ze wskazaniem rynku wietnamskiego jako perspektywicznego w programie rządowym „Go to Brand” firmy planujące eksport do Wietnamu otrzymają dofinansowanie do 85% wartości poniesionych kosztów, możliwość udziału w targach oraz misjach gospodarczych, informacje na temat rynku oraz pomoc w poszukiwaniu partnerów handlowych. Program ma na celu także promocję szeroko pojętej polskiej gospodarki i wybranych branż.

Zgodnie z wietnamskimi przepisami od przedsiębiorstw nie wymaga się posiadania pozwolenia na przywóz/wywóz w celu utworzenia spółki handlowej. Aby móc prowadzić działalność importowo-eksportową, inwestor zagraniczny musi zarejestrować się w Departamencie Planowania i Inwestycji (DPI). Dodatkowo inwestorzy zagraniczni, którzy chcą prowadzić działalność importowo-eksportową w Wietnamie, muszą uzyskać certyfikat inwestycyjny.

Co ważne, istnieją pewne towary, których zagraniczne przedsiębiorstwa nie mogą eksportować do Wietnamu. Towary zakazane przy przywozie to cygara, tytoń, oleje ropopochodne, gazety i czasopisma oraz samoloty. Niektóre towary wymagają, aby firma handlowa otrzymała pozwolenia na przywóz i wywóz od rządu. Są to między innymi chemikalia, substancje i materiały wybuchowe.

Jako pozostałe bariery handlowe wskazuje się również brak przejrzystych przepisów i procedury, które szybko ulegają zmianom. Korupcja, słaby stan sądownictwa i powszechne łamanie praw własności intelektualnej to także znaczące przeszkody w prowadzeniu działalności gospodarczej w Wietnamie.

Dzięki szybkiemu postępowi, Wietnam zyskał miano jednego z „tygrysów” Azji Południowo-Wschodniej. Dynamiczny rozwój, systematycznie wprowadzane reformy oraz umiejętność reagowania na zmiany rynkowe niosą perspektywę sukcesu gospodarczego tego kraju. Mimo występujących wyzwań i utrudnień w prowadzeniu działalności gospodarczej dla zagranicznych podmiotów, Wietnam jest powszechnie uznawany za kraj o znaczącym potencjale gospodarczym. Polska poza towarami w przystępnych cenach oraz wysokiej jakości może stać się również hubem do wspólnego, unijnego rynku.

2017-10-26T10:00:26+00:00