Rynek kolejowy na Bliskim Wschodzie

Najszybciej rozwijający się rynek kolejowy na świecie

35 tys. km sieci kolejowej

Projekt Gulf Railway kluczową inwestycją

Największy projekt budowy systemu transportu miejskiego

Inwestycja Route 2020 na potrzeby targów EXPO w Dubaju

Węzeł kolejowy między Tel Awiwem a Jerozolimą

Możliwości inwestycyjne w innych sektorach

Afryka oraz region Bliskiego Wschodu są obecnie najszybciej rozwijającym się rynkiem kolejowym na świecie, którego wartość szacowana jest na 7 mld euro. W przeciągu następnych 5 lat, spodziewa się kontynuacji jego szybkiego wzrostu, z średnią roczną stopą sięgającą 7%. W głównej mierze, wzrost ten wywołany jest dużymi projektami i trwającymi aktualnie inwestycjami w sektorze transportu.

Duża liczba podjętych jak również planowych przedsięwzięć infrastrukturalnych na Bliskim Wschodzie związana jest z modernizacją i rozwinięciem zasobów przestrzeni miejskiej. Źródłem tego charakteru inwestycji są między innymi przeciążenia systemów transportu miejskiego, rok roczny wzrost populacji a także potrzeba upłynnienia korytarzy handlowych. To przede wszystkim te czynniki napędzają ogromne inwestycje w sektorze transportu publicznego, a dodatkowo dzięki niskim cenom ropy poprzez nowe projekty, możliwa jest rozbudowa i reorganizacja struktury urbanistycznej.

Największe inwestycje powielane wśród większości państw regionu Bliskiego Wschodu, realizowane są w zakresie modernizacji miejskich linii tramwajowych, metra, systemu kolei jednotorowych jak także systemu transportu towarów i pasażerów na długich trasach oraz systemu kolei dużych prędkości.

W 2016 r. całkowita długość sieci kolejowej w regionie Bliskiego Wschodu wynosiła 35 tys. km. W realizacji znajduje się już długofalowy projekt o wartości oscylującej wokół 200 mln $, którego celem jest jej rozbudowa o kolejne 10 tys. km.

Na Bliskim Wschodzie jest znaczne zróżnicowanie nasycenia liniami kolejowymi poszczególnych państw. Sieć kolejowa czterech państw posiadających największą długość linii kolejowych (Iran, Turcja, Egipt, Arabia Saudyjska), stanowi niemal 90% ogólnej długości linii kolejowych w regionie.

W Iranie długość eksploatowanych linii kolejowych wynosi 13 tys. km. Sytuuje to irańską sieć kolejową na pierwszym miejscu w regionie Bliskiego Wschodu. Zaraz za nim zajmuje miejsce Turcja i Egipt z kolejami o długości odpowiednio 12 i 9,5 tys. km. Stąd też, to właśnie w tych państwach odnotowuje się sukcesywnie rosnące nakłady przeznaczone na rozbudowie sieci kolejowych, stanowiących dla nich znaczną część sieci transportowej.

Sieci średniej długości posiada m.in. Arabia Saudyjska, Irak, Izrael, Jordania i Syria. Natomiast w odniesieniu do reszty państw Zatoki Perskiej, na dzień dzisiejszy transport kolejowy jest znikomy. Uwzględniając niski udział w transporcie kolejowym, kraje te (Katar, Kuwejt, ZEA, Bahrajn oraz Oman) bogate w złoża węglowodorowe, są niespełna całkowicie zależne od transportu drogowego. W głównej mierze obserwowana sytuacja jest wymierną dwóch czynników: niskiej ceny paliwa oraz polityki rządowej poszczególnych państw. Jednakże, planowane inwestycje w sieciach kolejowych w Zjednoczonych Emiratach Arabskich o łącznej wartości 30 mld $ powodują, że ZEA wraz z Arabią Saudyjską są liderami w ogólnych wydatkach na transport kolejowy w GCC.

Kluczową inwestycją mającą doprowadzić do rozwoju transportu kolejowego w państwach Zatoki Perskiej jest projekt Gulf Railway. Planowana budowa linii kolejowej, o długości 2,177 km łączyłaby 6 państw członkowski GCC i wzmocniła ich relacje biznesowe. Proponowane przez GCC rozwiązanie napotyka jednak na swojej drodze wiele trudności. Wśród czynników wstrzymujących jego rozwój można wymienić pogłębiające się niskie ceny ropy naftowej oraz brak wyrównanych interesów sześciu państw. Projekt powstał w czasach wysokich cen ropy naftowej. W przeciwieństwie do UE, GCC nie jest zintegrowany ekonomicznie, a państwa działają niezależnie traktując budowanie własnych linii kolejowych priorytetowo, przedkładając swoje inwestycje nad realizacje wspólnego projektu.  Przewidywany termin zakończenia projektu jest niepewny, zważywszy na brak jasności co do dokładnej skali i modelu operacyjnego przedsięwzięcia. Choć projekt miał zostać zakończony w 2018, decyzją ministrów transportu regionu Zatoki Perskiej termin oddania gotowej linii został przesunięty do 2021 r.

Głównymi celami przyświecającymi inwestycjom w sektorze transportu kolejowego na Bliskim Wschodzie jest upłynnienie ruchu na terenach miast, dążenie do zwiększenia udziału pasażerów w transporcie publicznym poprzez zmniejszenie udziału samochodów w ruchu drogowym. Poza tym władze państw regionu chcą realizować politykę  maksymalnego obniżenia zużycia energii oraz rozwoju połączeń transgranicznych z krajami regionu.

Arabia Saudyjska


Transport kolejowy odgrywa coraz większą rolę w sektorze transportu Arabii Saudyjskiej. Rząd uruchomił szereg inicjatyw mających na celu rozwój tego sektora poprzez znaczne projekty kolejowe łączące różne regiony Królestwa. Zakres planowych projektów dotyczących saudyjskich kolei i wymaganych inwestycji są ogromne. Najważniejsze przedsięwzięcia w celu modernizacji transportu przestrzeni miejskiej, podjęte zostały w Rijadzie oraz Dżeddzie.

W 2012 roku saudyjski rząd przyjął oficjalnie projekt budowy systemu metra, który docelowo ma stanowić podstawę miejskiego transportu publicznego Rijadu. Jest już wiadome, że całe przedsięwzięcie opiewające kwotą 22,5 mld $ będzie największym projektem budowy systemu transportu miejskiego jaki kiedykolwiek powstał. Saudyjski system metra będzie składał się z 6 linii o łącznej długości 176 km obsługując 85 stacji. Jednym z najważniejszych celów przyświecającym tej inwestycji jest zmniejszenie stale rosnącego na terenie metropolii ruchu samochodowego oraz poziomu zanieczyszczenia powietrza.

Wykonawcami powyższego projektu są 3 międzynarodowe konsorcja.  BACSC, ArRiyadh New Mobility oraz FAST. BASCS, w skład którego wchodzą Bechtel, Almabani, Consolidated Contractors i Siemens odpowiedzialne jest za wykonanie 74 pociągów. Bombardier Transportation jako członek konsorcjum ArRiyadh New Mobility dostarczy 47 dwupasmowych pociągów automatycznych BOMBARDIER INNOVIA Metro 300 wyposażonych w technologię napędową BOMBARDIER MITRAC. Pozostałe 69 pociągów wykona Spółka Alstom z konsorcjum FAST, która dostarczy również system sterowania pociągiem URBALIS oraz systemu odzyskiwania energii HESOP.

Termin oddania całego projektu zapowiedziano na 2019r. Współczynnik realizacji Riyad Metropolis (sierpień 2017) wynosi 57 % we wszystkich pracach i elementach projektu.

Drugim co do wielkości przedsięwzięciem z zakresu transportu kolejowego na terenie Arabii Saudyjskiej, jest budowa metra w portowym mieście Dżedda. Projekt stanowi cześć większego planu optymalizacji transportu przestrzeni miejskiej w tym mieści podjętego w 2013 r. Projekt inżynierski metra powierzony został grupie SYSTRA , natomiast za projekt architechtoniczny odpowiedzialna jest firma Foster and Partners.

Przetargi na rozpoczęcie prac nad pierwszym etapem projektu planowane były na 2015 r. W obliczu zmniejszających się wpływów do budżetu Królestwa z eksploatacji i sprzedaż ropy naftowej, prace nad projektem uległy opóźnieniu. Władze miasta Dżeddy pragnąc zapewnić środki finansowe na realizacje przedsięwzięcia wartego 12 mld $ przeprowadziły już w tej kwestii wstępne rozmowy z bankami. Ukończenie budowy 108 km systemu linii metra planowane jest na  2020 r.

Zjednoczone Emiraty Arabskie


Wśród czołowych projektów realizowanych obecnie na terenie ZEA wyróżnia się rozbudowę istniejącej linii metra Red Line w Dubaju. Inwestycja warta 2,6 mld euro. znana jako Route 2020 stanowi część podjętych przez emiracki rząd przygotowań do EXPO 2020 i obejmuję wybudowanie 7 nowych stacji pozwalającym na zapewnieniu usług systemu transportowego Dubaju na potrzeby planowanych targów EXPO. Za realizacje tego projektu odpowiedzialne jest konsorcjum ExpoLink 2020, w którego skład wchodzą 3 firmy : Gülermak, Alstom oraz Acciona. Francuski koncern elektroniczny Thales został wybrany przez Alstom do dostarczenia systemu rozbudowy i modernizacji Red Line w Dubaju a w tym najnowocześniejszą technologię sygnalizacji ruchu pociągów, a także zintegrowany nadzór i systemy zabezpieczeń. Te innowacyjne rozwiązania mają na celu optymalizację zużycia energii, płynne przepływy pasażerów i poprawę łączności z siecią informatyczną.

Jednym z wyzwań stojącym przed realizatorami będzie zakończenie projektu bez zakłóceń w 20 godzinnej pracy metra na istniejącej linii. Współczynnik realizacji na kwiecień 2017 r. wynosi 7%. Oczekuje się, że jazdy próbne pociągowych składów rozpoczną się pod koniec 2019 r. Oddanie do ruchu nowo wybudowanych stacji Red Line planowane jest na maj 2020, na 5 miesięcy przed otwarciem EXPO 2020.

W styczniu br. ogłoszone zostały 3 przetargi na realizację projektu budowy systemu linii metra w Abu Dhabi. Zgodnie z pierwotnym planem, pierwsza faza obejmująca prace inżynieryjne a przy tym projekt oraz podpisanie kontraktów budowlanych miała zostać ukończona do 2015 r., ale planowana jest obecnie na lata 2018-2019.

Etihad Rail, producent i operator krajowych kolei w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, realizuje projekty mające na celu rozwój sieci kolejowej, która rozciąga się po całym kraju od granicy z Arabią Saudyjską aż do granicy z Omanem. Pod koniec stycznia 2016 r. Etihad Rail ogłosił anulowanie przetargu na etap 2 rozwoju sieci obejmującego 628 km nowych linii.

Izreal


Od 2001 r. znajduję się w realizacji pierwsza ciężka linia kolejowa w Izraelu, która zostanie zelektryfikowana i będzie stanowić główny węzeł kolejowy między Tel Awiwem a Jerozolimą, uzupełniając dawną linię kolejową w Jaffie i Jerozolimie. Zaangażowanych zostało do tego projektu 10 zagranicznych firm.

Nowo wybudowana trasa będzie sięgała około 56 km zelektryfikowanego podwójnego toru. Jednym z największych wyzwań z tej linii jest topografia. Ze względu na rozległe mostkowanie i tunelowanie wymagane wzdłuż trasy górskiej koszt inwestycji sięga ok. 2 mld $. Ambitna 10-letnia próba stworzenia szybkiego połączenia kolejowego między oboma miastami jest największym projektem podjętym przez Israel Railways w ciągu ostatniej dekady i jest również jednym z największych projektów infrastrukturalnych, jakie podjęły się w historii Izraela.

Rząd izraelski napotyka na presję na redukcję ruchu między miastami przez dziesięciolecia, przy jednoczesnym wspieraniu polityk, które priorytetowo traktują prymat prywatnych samochodów. Transport w Izraelu jest daleki od innych państw o podobnej wielkości i wyraźnie niewystarczający, aby zaspokoić potrzeby przyszłego wzrostu.

Zakończenie inwestycji planowe jest na koniec 2018 r. Debiut pociągu został jednakże opóźniony szeregiem czynników, w tym problemami finansowymi i środowiskowymi oraz napięciami między podmiotami krajowymi i lokalnymi. Infrastruktura publiczna często jest drugorzędna z innymi priorytetami krajowymi – głównie wydatkami wojskowymi i związanymi z bezpieczeństwem.

Istotną przeszkodą, która nadal jest nierozwiązana od stycznia 2008 r., jest kwestia miejsca, w którym należy umieścić nadmiar brudu wykopanego w tunelach. Tymczasowe kopce zostały utworzone, ale ta metoda, poza niszczeniem środowiska, będzie niewystarczająca dla głównego tunelu. Przedsiębiorstwo Israel Railways weszło w konflikt z firmą inżynieryjną odpowiedzialną za projekt. Spowodowany on został dodatkowymi płatnościami, które mają zostać doliczone w związku ze zmianami oryginalnego projektu kolejowego, co w rezultacie opóźnia jego realizacje.

Rząd jest zainteresowany liniami kolejowymi z sąsiadującymi krajami i  proponuje szereg połączeń transgranicznych, w tym linię do Libanu; Jenin – Zachodni Brzeg; Hebron – Zachodni Brzeg; Ejlat – Akaba (Jordania); Aszkelon – Gaza; i połączenie na pustynię Synaj do Egiptu, po wyrównaniu dawnej linii kolejowej Otomańskiej.

Zgodnie z planem, który przedstawił zastępca dyrektora generalnego ds. Rozwoju Reuben Kogan, sieć kolejowa w kraju ma wzrosnąć z 1232 km do 2572 km między 2020 a 2040 r., a liczba stacji wzrasta z 68 do 120.

Wnioski


Transport kolejowy jest integralną częścią strategii trwałego wzrostu w regionie, która będzie prowadzić rynek. Na liście proponowanych projektów kolejowych znajduje się kilka transgranicznych połączeń kolejowych, w tym Koleje Zatoki Perskiej. Będą one naturalnie zwiększać zakres handlu między krajami, a także zapewnić możliwości inwestycyjne w innych sektorach. Sieć kolejowa może przekształcić region w taki sposób, że będzie miał jedną z najlepszych infrastruktur transportowych na świecie. Oprócz bezpośrednich korzyści ekonomicznych, umożliwi ona krajom wykorzystanie znacznego potencjału w innych sektorach, takich jak finanse, turystyka, handel detaliczny, które już wskazały ogromny potencjał.

Szybki rozwój miast zmusza do podjęcia kroków w celu optymalizacji transportu w przestrzeni miejskiej stąd znaczna część realizowanych projektów dotyczy budowy, przebudowy lub rozbudowy kolei miejskich lub międzymiastowych

Każdy z rządów GCC uruchomił różne projekty kolejowe, obecnie warte ponad 100 mld $. Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie podjęły najdalsze dotychczasowe postępy.

Istnieje jednak szereg przeszkód, przed którymi stają nowe projekty w dziedzinie kolejnictwa, za wyjątkiem finansowania projektów, takie jak struktury operacyjne, wiedza technologiczna i dynamika polityczna sieci transgranicznych. Ze względu na ograniczenia budżetowe wynikające z niskiej ceny ropy, coraz częściej dochodzi do zawieszenie inwestycji.

Wszystkie kraje oczekują, że coraz większa liczba pojazdów w eksploatacji doprowadzi do znacznego wzrostu w segmencie usług W odniesieniu do infrastruktury,  wzrośnie ona tylko nieznacznie, gdyż znajdowała się na stosunkowo wysokim poziomie.

2017-10-26T10:19:57+00:00