E-learning na Bliskim Wschodzie

Digitalizacja gospodarek na Bliskim Wschodzie

Digitalizacja współczesnego świata osiągnęła tak duży rozmiar, że powszechnie mówi się o niej używając pojęcia „rewolucji cyfrowej”. Na całym świecie technologie cyfrowe wnikają w każdy aspekt działań biznesowych i rządowych, a także bezustannie towarzyszą społeczeństwom w ich codziennym życiu. Na Bliskim Wschodzie zjawisko to osiągnęło nieporównywalnie większą skalę niż w pozostałych częściach świata. Najbardziej rozwinięte państwa arabskie (np. Zjednoczone Emiraty Arabskie) wdrażają szereg programów mających na celu szeroko pojętą digitalizację krajowych gospodarek.

Społeczeństwa najbardziej rozwiniętych państw regionu zajmują najwyższe pozycje w rankingach dotyczących: penetracji Internetu (Zjednoczone Emiraty Arabskie – 99%, Bahrajn – 93%, Arabia Saudyjska – 70%, Turcja – 60%, światowa średnia – 50%), korzystania z mediów społecznościowych (Katar – 99%, ZEA – 99%, Turcja – 60%, Arabia Saudyjska 59%, światowa średnia – 37%), wzrostu liczby użytkowników mediów społecznościowych w 2017 roku w stosunku do 2016 r. (Arabia Saudyjska – 73%, ZEA – 46%, Egipt – 25%, światowa średnia – 21%), czasu spędzonego na korzystaniu z mediów społecznościowych w 2017 r. (ZEA – 03:24, Egipt – 3:10, Turcja – 03:01, Arabia Saudyjska – 02:55) oraz penetracji mediów społecznościowych przy wykorzystaniu smartfonów (Katar – 95%, ZEA – 88%, Turcja – 52%, Arabia Saudyjska – 49%, światowa średnia – 34%).

Region nie wypada tak dobrze w rankingach dotyczących użycia technologii cyfrowych w biznesie.  Najwyższy odsetek bliskowschodnich, małych i średnich przedsiębiorstw aktywnych w internecie występuje w Zjednoczonych Emiratach Arabskich i wynosi jedynie 18%. W Arabii Saudyjskiej jest to 15% ogółu MŚP, a w Egipcie ten współczynnik wynosi jedynie 7%.

Statystyki prezentują się zupełnie odmiennie w przypadku wielkości rynku e-learningowego na Bliskim Wschodzie. Szacuje się, że jego wartość w 2016 roku wyniosła ok. 683,7 mln USD, w co największy wkład miały dwa państwa: Turcja i Egipt. W ostatnich latach na Bliskim Wschodzie powstawały uniwersytety nastawione jedynie na działalność online. Jedna z pierwszych takich instytucji, Hamdan Bin Mohammed Smart University, powstała w 2002 roku. Poza nią na Bliskim Wschodzie działają takie ośrodki uniwersyteckie jak: Syrian Virtual University, Middle East Technical University czy the Open University of Israel, które oferują możliwość zdobycia stopnia licencjata, magistra a nawet doktora za pośrednictwem Internetu.

E-learning na Bliskim Wschodzie ma przyczynić się do zmniejszenia nierówności społecznych oraz rozwoju gospodarczego. Państwa Zatoki Perskiej z roku na rok zwiększają wydatki na edukację co częściowo wynika z używania coraz bardziej nowoczesnych technologii edukacyjnych. Instytucje oferujące możliwość zdobycia dyplomu online integrują swoje systemy edukacyjne z systemami klasycznych szkół i uniwersytetów. Największy udział w rynku e-learningowym na Bliskim Wschodzie mają: rządy, prywatne szkoły oraz korporacje.

Wirtualna edukacja w ramach Egyptian Education Initiative

Rynek e-learningowy w państwach Afryki Północnej


Programy e-learningowe w Egipcie są przeznaczone głównie dla dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Natomiast pierwszy uniwersytet umożliwiający zdobycie dyplomu online powstał w 2009 roku. Ważnym przedsięwzięciem egipskiego rządu była rozpoczęta w 2008 roku Egyptian Education Initiative. Przesłankami do jej utworzenia były przepełnione sale lekcyjne, zbyt mała liczba nauczycieli oraz rosnące koszty edukacji. Program zakładał m.in.: zapewnienie uniwersytetom dostępu do szybkiego łącza internetowego, wprowadzenie udogodnień dla prowadzenia wideokonferencji oraz szkoleń dla pracowników uniwersytetów z efektywnej obsługi nowych urządzeń i technologii.

Z kolei pierwszy wirtualny kampus w Maroku został utworzony w 2005 roku. Tworzono w nim i kolekcjonowano treści dotyczące praktyk pedagogicznych przydatnych w tradycyjnych sposobach nauczania. Gwałtowny wzrost inicjatyw e-learningowych w Maroku nastąpił pomiędzy 2010 a 2016 rokiem. Szacuje się, ze obecnie 18% marokańskich uczelni łączy nauczanie stacjonarne z edukacją online. W kraju z roku na rok oferuje się coraz więcej e-szkoleń dotyczących biznesu.

 Rynek e-learningowy w państwach Zatoki Perskiej


W 2008 roku kuwejckie władze ogłosiły narodową strategię e-learningową, która była opracowana przez zespół specjalistycznych firm zajmujących się nowoczesnymi technologiami i edukacją online. Specjaliści stworzyli model nauczania online łączący ze sobą wiedzę technologiczną, pedagogiczną, kulturową i socjalną. Bazując na tym modelu szkoły wyższe utworzyły specjalne programy e-learningowe dla swoich studentów. Jako przykład można podać Kuwait University i uczelniany program, z którego studenci mogą korzystać z prywatnych komputerów o dowolnej porze. Takie rozwiązanie nie ma zastąpić tradycyjnych kursów, ale je dopełnić. Z kolei w ramach prywatnego the Gulf University for Science and Technology działa utworzone w 2005 roku E-learning Center of Excellence, które ma uzupełnić wiedzę zdobytą na wykładach.

W Królestwie Arabii Saudyjskiej z roku na rok odnotowuje się wzrost poziomu zainteresowania programami e-learningowymi. Jednym z najważniejszych działań saudyjskich władz było otworzenie w 2007 roku Narodowego Centrum E-learningu i Edukacji na Odległość (the National Centre for E-learning and Distance Education) wyspecjalizowanej w rozwoju nauczania online. W ramach swojej działalności Centrum współpracuje z krajowymi uczelniami pomagając im we wdrażaniu programów e-learningowych. Część saudyjskich uniwersytetów (m.in.: Hail University, Al-Jouf University, King Abdoul Aziz University, Umm Al-Gura University, King Khalid University, Al-Taif University) organizuje własne programy nauczania online. Inne, jak np. Princess Noura University, tworzą je we współpracy z Narodowym Centrum E-learningu. Tworzenie programów nauczania online ma pomóc Arabii Saudyjskiej w uporaniu się z niewielką ilością miejsc na uniwersytetach, które nie pokrywają aktualnego zapotrzebowania. E-learning jest także lekarstwem na problem wynikający z oddzielnego nauczania kobiet i mężczyzn. Dzięki jego wprowadzeniu na saudyjskie uczelnie studentki mogą być nauczane przez mężczyzn.

Programy nauczania online na saudyjskich uniwersytetach

Pierwsze programy e-learningowe były wdrażane w Katarze przez amerykańskie uczelnie w 2002 r. Pierwotnie rozwiązanie to miało na celu ograniczenie kosztów zatrudniania wysoko wyspecjalizowanych instruktorów medycznych przez Weill Cornell Medicine College in Qatar. Uniwersytet ten jest obecnie jednym z najlepszych ośrodków edukacyjnych dysponującym w pełni rozwiniętym wyposażeniem wykorzystywanym do nauki online. Katarski system szkolnictwa wyższego jest na bieżąco rozwijany przez szereg programów. Przykładowo wydział Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Katarskiego wprowadził szkolenia online mające uzupełnić luki w wiedzy przyszłych studentów. Programy e-learningowe są także tworzone dla studentów w celu rozwoju ich zdolności analitycznych i umiejętności rozwiązywania problemów.

Najbardziej rozbudowanymi programami e-learningowymi w państwach Zatoki Perskiej są te powiązane z państwową edukacją. Jednak możliwości tworzone przez nauczanie online są wykorzystywane nie tylko przez szkoły i uniwersytety. Używają ich także firmy (np. Qatar Islamic Bank, Hamad Medical Corporation)  chcące zwiększyć kwalifikacje swoich pracowników.

Rynek e-learningowy w Izraelu


Izrael, podobnie jak wysokorozwinięte kraje arabskie, podejmuje działania mające na celu promocję wdrażania nowoczesnych technologii dla rozwoju przemysłu i ułatwienia życia codziennego obywateli. W 2013 roku izraelski rząd rozpoczął program digitalizacji aktywów rządowych, który miał ułatwić dostęp do usług medycznych, edukacyjnych, gospodarczych, socjalnych i stron rządowych. W ramach Digital Israel utworzono narodową witrynę e-learningową bazującą na platformie edX. Ma ona zapewniać kursy akademickie i zawodowe dla izraelskiego społeczeństwa posługującego się językami: angielskim, hebrajskim i arabskim.

W Izraelu organizowane są duże konferencje poruszające tematykę e-learningu. Do najważniejszych z nich można zaliczyć projekty: Learning in the Technological Era oraz coroczną MEITAL Conference. Pierwszy projekt to dwudniowa konferencja skupiająca się na badaniach technologicznych oraz eksperymentach. Z kolei motywem przewodnim MEITAL Conference są nowoczesne technologie i ich ewaluacja w nauczaniu i e-learningu.

Platformy e-learningowe są wykorzystywane przez izraelskie uniwersytety umożliwiające zdobycie  dyplomu online. Zaliczają się do nich: the Holon Institute of Technology, the Center for Academic Studies, the Kibbutzim Seminar in Tel Aviv, the Open University of Israel, Tel Aviv University i Haifa University – gdzie można ukończyć studia licencjackie, magisterskie i doktoranckie na kursach dotyczących przede wszystkim technologii uczenia się.

Firmy e-learningowe na Bliskim Wschodzie


Na Bliskim Wschodzie działa wiele prywatnych firm oferujących kursy online przeznaczone dla rozwoju wiedzy, które można podzielić na kilka kategorii:

Kursy online dla młodzieży, biznesu i doskonalenia zawodowego

E-learning dla dzieci i młodzieży, w ramach którego funkcjonują:

  • izraelski BrainPOP – platforma działająca od 2005 roku. Na jej stronie można znaleźć ok. 1000 animacji dotyczących różnorodnych obszarów tematycznych. Animacje są wzbogacone o interaktywne narzędzia edukacyjne. Platforma jest dedykowana hebrajskojęzycznej młodzieży, a korzystać z niej można na komputerach stacjonarnych/laptopach. Jest ona dostępna również dla użytkowników urządzeń mobilnych takich jak smartfony czy tablety.
  • Matific – jest to dostępna w języku hebrajskim międzynarodowa platforma dedykowana uczniom matematyki bazująca na grach edukacyjnych i wirtualnych laboratoriach. Dla izraelskiej młodzieży dostępna jest również międzynarodowa platforma CodeMonkey, której celem jest nauka podstaw programowania. W Izraelu cieszy się ona niezwykle dużą popularnością zrzeszając ponad 250 tys. użytkowników.
  • Nafham – to egipska platforma edukacyjna przeznaczona dla kształcenia online dzieci i młodzieży. Oferuje on krótkie (5-20 minut) materiały wideo dotyczące materii poruszanych podczas zajęć w szkole. Jej działanie ma dopełniać materiał wykładany w egipskich, kuwejckich, saudyjskich, syryjskich i algierskich szkołach. Obejmuje on zagadnienia z zakresu podstawowych przedmiotów nauczanych od najniższych klas szkoły podstawowej do ostatniej klasy szkoły średniej. Wszystkie materiały są publikowane wyłącznie w języku arabskim. Największą popularność zdobyła w Egipcie (ponad 10 tys. użytkowników) i Syrii (ok. 3 tys. użytkowników). 

E-learning dla biznesu oferują przedsiębiorstwa takie jak:

  • Capytech – jest to platforma oferująca szkolenia online dla firm związanych z biznesem. Oferowane przez nią kursy dotyczą m.in.: zarządzania czasem, rozwoju umiejętności technicznych i projektowych, pozyskiwania danych oraz historii i kultury krajów arabskich. Firma została założona w 2013 roku w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, a swoje usługi oferuje klientom z całej Zatoki Perskiej.
  • XpertLeatning – to firma działająca w Dubai Knowledge Park. Platforma oferuje szereg szkoleń z zakresu: technologii informacyjnej; zarządzania projektami; środowiska, bezpieczeństwa i zdrowia, umiejętności biznesowych (zarządzania zasobami ludzkimi, strategii biznesowych, sprzedaży i obsługi klienta, efektywności). Podobne kursy oferują inne przedsiębiorstwa działające w Zjednoczonych Emiratach Arabskich np. iLearn, HumanLogic.
  • Dawrat – to kuwejcka firma, której produkty przeznaczone są dla klientów biznesowych. Oferuje ona kursy stacjonarne oraz online. Przedmiotami e-learningu są: inżynieria, przedsiębiorczość, media, marketing, fotografia, sprzedaż oraz kultura. Przedsiębiorstwo oferuje zarówno kursy płatne jak i darmowe. Prowadzone są one wyłącznie w języku arabskim.
  • Nadrus – to firma zarejestrowana w Zjednoczonych Emiratach Arabskich umożliwiająca osobom nieanglojęzycznym, zamieszkującym Bliski Wschód doskonalenie kwalifikacji zawodowych. Platforma oferuje ponad 150 kursów w 22 kategoriach. Ponad 2/3 szkoleń jest darmowa, a pozostałe są płatne poniżej 100 USD. Najbardziej popularne kursy przyciągają nawet powyżej 7 tysięcy użytkowników.

286 darmowych kursów na platformie Rwaq

E-learning dla doskonalenia kwalifikacji zawodowych oferują m.in.:

  • Edraak – to platforma e-learningowa założona z inicjatywy jordańskiej Queen Rania Foundation. Oferuje ona 70 kursów dla dorosłych w 11 kategoriach, które służą podnoszeniu kwalifikacji zawodowych. Dotyczą one komunikacji w biznesie, obywatelstwa w krajach arabskich, metod prowadzenia badań naukowych, dziennikarstwa śledczego, przedsiębiorczości, pisania CV, tworzenia marki osobistej, przygotowania do rozmów kwalifikacyjnych, e-marketingu itd. Platforma oferuje także kursy w języku arabskim dla dzieci i młodzieży oraz nauczycieli, które są związane z nauczaniem matematyki.
  • Rwaq – to platforma założona przed dwóch saudyjskich przedsiębiorców zrzeszająca uczniów i nauczycieli zainteresowanych edukacją online. W ofercie firmy można znaleźć 286 darmowych kursów w 10 kategoriach: nauka i technologia, edukacja, ekonomia i administracja, nauki społeczne, religia, medycyna, inżynieria, kultura i sztuka, prawo oraz historia. 

Sukces polskiej firmy Learnetic

Polski e-learning na Bliskim Wschodzie


Sukces na Bliskim Wschodzie odnosi polskie przedsiębiorstwo Learnetic. Do tej pory współpracowało ono m.in. z firmami z Turcji (Unlimited Educational Services) czy Zjednoczonych Emiratów Arabskich (Alef, Smart Education i Aplha Publishing). Ponadto w połowie 2017 roku przedsiębiorstwo podpisało kontrakt z saudyjskim Ministerstwem Edukacji. Polska firma będzie odpowiedzialna za dostarczenie do Arabii Saudyjskiej dwóch produktów: mCurriculum (interaktywne zadania z przedmiotów ścisłych dla uczniów w wieku 10-19 lat) oraz mAuthor (narzędzie do tworzenia własnych e-podręczników).

Współczesne trendy e-learningowe


E-learning jest narzędziem pozwalającym na szybsze, mniej kosztowne i bardziej efektywne przyswajanie informacji. Umożliwia zwiększenie liczby osób z dostępem do edukacji, obniża koszty związane z podrożą i pozwala użytkownikom na skupienie się na interesującej ich materii. Obecnie można zaobserwować kilka trendów zmieniających rynek edukacji online. Po pierwsze, rośnie liczba użytkowników mobilnych platform i aplikacji e-learningowych. Wynika to ze wzrostu liczby użytkowników smartfonów oraz łatwiejszego dostępu do Internetu. Coraz więcej osób korzysta także z nauczania bazującego na nagraniach wideo oraz forach internetowych. Te metody e-learningowe pozwalają użytkownikom na zdobycie wiedzy w interesujących  ich tematach oraz poznanie różnych punktów widzenia. Ostatnim istotnym trendem we współczesnej edukacji online jest nauczanie przez media społecznościowe.

Rozwój e-learningu na Bliskim Wschodzie


Edukacja online prężnie rozwija się na całym świecie. Państwa Bliskiego Wschodu są zainteresowane wdrażaniem programów e-learningowych na publicznych uczelniach, co ma pozwolić na zmniejszenie kosztów nauczania oraz wzrost jego efektywności. Edukacja online ma sprostać wielu współczesnym barierom związanym z tradycyjnymi systemami szkolnictwa w krajach arabskich (jak np. niewystarczająca ilość miejsc w salach lekcyjnych czy trudności związane z oddzielnym nauczaniem kobiet i mężczyzn). E-learning cieszy się także dużym zainteresowaniem zarówno wśród użytkowników prywatnych jak i firm. Przedsiębiorstwa chcą za pomocą e-learningu podwyższać kwalifikacje swoich pracowników, tym samym nie generując wysokich kosztów. Jak pokazuje historia gdańskiej firmy Learnetic, polskie firmy oferujące szkolenia online mogą walczyć o ekspansję na rynki państw Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej.

2018-10-08T10:12:07+00:00