Węgiel na Bliskim Wschodzie

eksport branża wydobywcza

Wysoki udział węgla w produkcji elektrycznej

Rosnące zainteresowanie energetyką węglową

Polskie urządzenia cieszą się w Iranie renomą

Perspektywy dla polskich producentów

Zachęty dla zagranicznych inwestorów

Bliski Wschód wykazuje rosnące zainteresowanie energetyką węglową.  Jest to spowodowane z jednej strony próbą uniknięcia szoku cenowo-podażowego (węgiel jest tańszy w eksploatacji od gazu), a z drugiej strony polityką dywersyfikacji. Obecnie największym partnerem w zakresie energetyki węglowej dla Bliskiego Wschodu są Chiny. Warto zauważyć, że największym rynkiem węglowym ze względu na zużycie węgla kamiennego (54% światowego zużycia) jest rejon Azji i Pacyfiku. Dodatkowo szacuje się, że zużycie węgla będzie rosło w rozwijających się krajach azjatyckich.

W czołówce krajów o znaczącym udziale węgla w produkcji energii elektrycznej znajdują się dwa bliskowschodnie kraje: Izrael (77%) oraz Maroko (66%). Wykorzystanie węgla w produkcji energii przez te kraje wiąże się jednak ze sporym zanieczyszczeniem środowiska. Udział węgla w produkcji elektrycznej w Izraelu jest bardzo wysoki, a zanieczyszczone powietrze tworzy nieporozumienia pomiędzy Izraelem a krajami sąsiadującymi, m. in. Jordanią. Ich powodem są chmury zanieczyszczeń, które nadciągają z terytorium Izraela.

W związku z tym należy spodziewać się, że w ciągu kilku najbliższych lat Izrael będzie zwiększał udział energii odnawialnej, rezygnując z rozwiązań szkodliwych dla środowiska. Z punktu widzenia potencjalnych eksporterów należałoby rozważyć, czy rozwiązania grzewcze oparte na kotłach na ekogroszek nie będą atrakcyjne dla krajów bliskowschodnich – gospodarstwa domowe w Jordanii najczęściej korzystają z zawodnych i ryzykownych piecyków gazowych (na butle gazowe).

Co istotne Turcja, Iran, Zjednoczone Emiraty Arabskie oraz Egipt posiadają kopalnie węgla. Zjednoczone Emiraty Arabskie korzystają z usług australijskiego przedsiębiorstwa Orica, które jest jednym z największych na rynku dostawców materiałów wybuchowych i systemów inicjacji dla przemysłu wydobywczego i prac inżynieryjnych oraz światowym liderem w świadczeniu usług strzałowych na rzecz zakładów górniczych i przy budowie tunelów.  Z kolei w czerwcu 2017 roku umowę na budowę niewielkiej elektrowni opalanej węglem podpisała Jordania, toteż jest brana pod uwagę jako potencjalny odbiorca węgla.

Perspektywiczne rynki


Ministerstwo Rozwoju uznało Iran za jeden z pięciu najbardziej perspektywicznych rynków eksportowych dla polskiego biznesu. Potencjał maszynowy, także w przemyśle wydobywczym poza sprzętem rolniczym i farmaceutkami, to największe kierunki rozwojowe polskiego eksportu do Iranu. Partnerami w rozmowach z Iranem są polskie spółki KGHM i Famur. W latach 70-tych rozpoczęto wnoszenie kombinatu stalowego w pobliżu Isfahanu, na południe od Teheranu. Dziś pracują w tamtym rejonie dwie huty. Kolejna działa na południu Iranu. W Zagłębiu Tabas na Wielkiej Pustyni Słonej znajduje się ok. 1 mld ton węgla koksującego. Od lat siedemdziesiątych zaczęto budować nie tylko kopalnie węgla koksowego w zagłębiu Kerman, ale również rozpoczęto wnoszenie kombinatu stalowego koło Isfahanu. Obecnie funkcjonują tam dwie huty. Na południu Iranu znajduje się kolejna.

Wydobycie w Iranie należy scharakteryzować jako trudne i wymagające, ze względu na cienkie pokłady węgla, które zalegają stromo. Dodatkowym utrudnieniem jest metan oraz położenie kopalń wysoko w górach, nawet na ponad 2000 m n. p. m. W Zagłębiu Tabas problemem również jest metan, choć cienkie pokłady węgla (0,8-0,85 m) są tu położone na mniejszym nachyleniu i występują bardziej regularnie. Kopalnia Parvadeh nr 1 w zagłębiu Tabas współpracuje od 2004 roku z Famurem.

Polskie urządzenia cieszą się w Iranie renomą, są to nie tylko meble, sprzęt medyczny czy rolniczy, ale również maszyny górnicze, według Ambasadora Islamskiej Republiki Iranu w Polsce i na Litwie, jakość polskich wyrobów jest uważana za porównywalną do produktów z Europy Zachodniej – „Polskie maszyny rolnicze i górnicze są w Iranie niezwykle cenione, prowadziliśmy już negocjacje z takimi firmami jak KGHM czy Ursus.”

Kolejnym perspektywicznym rynkiem jest Arabia Saudyjska. Rządowy program rozwoju Vision 2030 oraz Narodowy Program Transformacji 2020 jako jeden z najważniejszych punktów planu ustanowił rozwój gospodarki mający na celu m. in. zmniejszenie uzależnienia od eksportu ropy i gazu oraz rozwój pozanaftowego sektora górniczego. Daje to możliwość polskim firmom z branży wydobywczej do zaistnienia na saudyjskim rynku. W 2017 roku powstało saudyjskie przedsiębiorstwo International Mining Services IMS.

W Zjednoczonych Emiratach Arabskich wydobywa się węgiel, producentami tego surowca są w ZEA m. in. Al Nasr Coal z siedzibą w Dubai Airport Free Zone i Nizam Coal oraz należący do Nizam Coal producent brykietów – HI-NRG, Grupa Farlin-Dubai, zrzeszająca firmy zajmujące się wydobyciem węgla m.in. w Indonezji oraz eksportem węgla do elektrowni i cementowni w Chinach i Indiach. O zainteresowaniu rozwojem przemysłu wydobywczego świadczą coroczne targi The Mining Show w Dubai International Convention & Exhibition Centre, które w 2018 roku odbędą się w dniach 8 – 9 października. Pomimo obecności na emirackim rynku dużych graczy w postaci przedsiębiorstw takich jak Orica, Terex, Mintek, Shandong Xinhai Mining Technology & Equipment Inc., Quarry Mining, czy Al Fajar Al Alamia Co. (omańska firma), warto zwrócić uwagę, że są to firmy zajmujące się głównie rozwiązaniami w zakresie kopalni odkrywkowych oraz rozwiązaniami technologicznymi z zakresu prowadzenia robót strzałowych w kopalniach odkrywkowych i podziemnych. Trudno o informacje dotyczące firm zajmujących się w ZEA dostarczaniem maszyn górniczych do kopalni węglowych, co tworzy perspektywy dla polskich producentów.

Jako czwarty rynek obiecujący wskazuje się Turcję, gdzie od 2004 roku notuje się spadek wydobycia węgla kamiennego (w 2012 roku spadek wydobycia wyniósł ok. 136 tys. ton) przy jednoczesnym wzroście jego zużycia. Dlatego też Turcja pomimo posiadania własnych zasobów jest importerem węgla kamiennego (zużycie na poziomie ok. 25 mln ton rocznie, kwota przeznaczona na zakup węgla to ok. 5 mld US. W samym 2012 roku Turcja importowała z Polski 146 777  ton węgla kamiennego.

Według Związku Węgla Kamiennego Turcji TTK, w 2012 roku odnotowano najniższe wydobycie węgla od ostatnich trzynastu lat. TTK posiada monopol na rynku tureckim na wydobycie, przetwarzanie i dystrybucję węgla kamiennego, choć prawodawstwo tureckie nie wyklucza udziału sektora prywatnego w przemyśle wydobywczym. Prawdopodobnie w rejonie Zonguldak znajdują się nieeksploatowane pokłady węgla kamiennego, co stwarza szansę dla prywatnych inwestorów do uzyskania licencji (poszukiwania i wydobycie) na wydobycie za pośrednictwem TTK. Od 2009 roku rząd turecki wprowadził zachęty dla zagranicznych inwestorów w sektorze górnictwa, np. zwolnienie z opłat celnych i VAT, dopłaty do odsetek od pożyczek na realizację inwestycji, koncesje na wykorzystanie gruntów itp. W 2013 roku w Karapinar w środkowej Anatolii odkryto pokłady 1,8 mld ton węgla brunatnego, co powoduje, iż zapotrzebowanie na technologie wydobywcze w Turcji wzrasta.

Dodatkowo, oficjalnie jedną z przyczyn zmniejszenia wydobycia są awarie i niewystarczającą pojemność urządzeń służących do opłukiwania węgla po wydobyciu na powierzchnię (dotyczy to m.in. kopalni Karadon). Turcja importuje głównie specjalistyczne urządzenia górnicze, podstawowe potrzeby zapewnia krajowy przemysł maszyn górniczych. Według raportu Sektor węgla kamiennego i lignitu 2014, Polska ma zatem do zaoferowania stronie tureckiej specjalistyczny sprzęt i nowoczesne technologie m. in. do wykrywania i wychwytywania metanu w kopalniach i złożach, gazyfikacji i rafinacji węgla, w zakresie metod selektywnego pozyskiwania czystego węgla, czy rekultywacji i usuwania szkód górniczych.

Pozostałe kopalnie to Kozlu, Amasra, Armutçuk, Üzülmez. „Łączne zasoby tureckiego węgla kamiennego oceniane są na ok. 1.310 mln ton.” Ministerstwo Energii i Zasobów Naturalnych kontroluje kopalnie węgla poprzez zależne od niego podmioty: Turkish Coal Enterprises (TKI) i Turkish Hard Coal Enterprises (TTK).

Eksport branża wydobywcza


Warto zaznaczyć, że Polscy producenci maszyn górniczych biorą udział w targach w Turcji na Mining, Natura Resource and Technology Fair w Izmirze. Jeżeli jesteś zainteresowany ekspansją na rynki bliskowschodnie zapoznaj się z naszą ofertą doradczą.

2018-01-05T11:42:49+00:00