USA

Największa gospodarka świata

Stany Zjednoczone to państwo położone głównie w Ameryce Północnej, składające się z 50 stanów, dystryktu federalnego i innych terytoriów, zamieszkiwane przez 333,3 mln osób. USA to trzecie największe państwo świata pod względem powierzchni i liczby ludności. Stany Zjednoczone są mocarstwem gospodarczym, politycznym i militarnym, o ogromnym wpływie na kształt polityki globalnej. USA są współzałożycielem najważniejszych organizacji międzynarodowych, takich jak Organizacja Narodów Zjednoczonych, Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy i NATO.

Stany Zjednoczone to największa gospodarka, na którą przypada około jedna czwarta globalnego PKB. W 2022 roku amerykańskie PKB wyniosło 25,5 bln dolarów (76 398 dolarów per capita). W strukturze PKB przemysł stanowi 17,9%, usługi – 77,6%, a rolnictwo – 1%. Jeśli chodzi o środowisko biznesowe, mikro, małe i średnie przedsiębiorstw (SMEs) stanowią 99,9% (33,2 mln) wszystkich przedsiębiorstw. Motorami napędowymi rozwoju USA od dekad są zdywersyfikowana gospodarka, silna klasa średnia, nacisk na innowacyjność, nastawienie na eksport i aktywna polityka zagraniczna.

Stany Zjednoczone dysponują największym budżetem wojskowym (877 mld dolarów) i są największym eksporterem broni na świecie. USA odgrywają kluczową rolę w procesach liberalizacji i globalizacji gospodarki oraz IV rewolucji przemysłowej. Wpływy Waszyngtonu wzmacnia wiodąca rola USA w globalnej kulturze, o czym świadczy ekspansja amerykańskiego przemysłu rozrywkowego (m.in. Hollywood), wykorzystywana także w ramach polityki soft power. Ważnym aspektem jest również kluczowa rola amerykańskich firm w obszarze mediów społecznościowych (Facebook, Twitter).

Ludność Stanów Zjednoczonych

Stany Zjednoczone są zamieszkiwane przez 333,3 mln osób. Największe grupy etniczne stanowi ludność biała (61,6%), Afroamerykanie (12,4%), Azjaci (6%), rdzenni mieszkańcy Ameryki i Alaski (1,1%) oraz rdzenni mieszkańcy Hawajów i innych wysp Pacyfiku (0,2%). Dodatkowo szacuje się, że 18,7% populacji jest pochodzenia latynoskiego. Jeśli chodzi o pochodzenie, to największe grupy stanowią Amerykanie pochodzenia niemieckiego, afroamerykańskiego, meksykańskiego, irlandzkiego i angielskiego.

Największe wyznania stanowią protestantyzm (46,5%), rzymski katolicyzm (20,8%), judaizm (1,9%), Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (1,6%), islam (0,9%), Świadkowie Jehowy (0,8%), buddyzm (0,7%) i hinduizm (0,7%). W Stanach Zjednoczonych żaden język nie ma statusu języka oficjalnego, ale de facto jest nim jęz. angielski. Siła robocza liczy 169,3 mln osób, a dodatkowo wzmacnia ją nieustająca imigracja zarobkowa. Obecnie w USA pracuje 28 mln pracowników z zagranicy (przede wszystkim z Ameryki Łacińskiej i Azji), którzy stanowią 17% całej siły roboczej.

Amerykańskie społeczeństwo, w porównaniu z innymi krajami rozwiniętymi, jest uznawane za stosunkowo młode, choć zwiększa się liczba osób starszych. Osoby w wieku 65 lat lub więcej stanowią 16,8% populacji (55,8 mln osób). Według szacunków, do 2030 roku liczba ta wzrośnie do 74 mln osób. Wskaźnik urbanizacji wynosi 83,3%. Największymi obszarami miejskimi są Nowy Jork-Newark (18,9 mln), Los Angeles-Long Beach-Santa Ana (12,5 mln), Chicago (8,9 mln), Houston (6,7 mln), Dallas-Fort Worth (6,5 mln) oraz stolica, Waszyngton (5,5 mln).

Gospodarka Stanów Zjednoczonych

Stany Zjednoczone są największą światową gospodarką. Dolar amerykański jest najczęściej używaną walutą w handlu i najważniejszą walutą rezerwową dla innych państw (59% światowego udziału). Z uwagi na globalne powiązania, stan gospodarki USA ma znaczący wpływ na sytuację innych krajów. Rozmiar amerykańskiej ekonomii powoduje, że wzrost gospodarczy w Stanach Zjednoczonych może być impulsem do wzrostu globalnej gospodarki, podczas gdy gospodarcze wstrząsy w USA mogą wpłynąć na nią w negatywny sposób.

Przynależność USA do gremiów i organizacji takich jak Światowa Organizacja Handlu (WTO), Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), G7 i G20 sprawia, że Waszyngton ma duży wpływ kształtowanie międzynarodowego ładu ekonomicznego, np. w zakresie liberalizacji. Przykładem promowania tej polityki przez USA była m.in. Północnoamerykańska Strefa Wolnego Handlu (NAFTA) funkcjonująca w latach 1994-2018, a następnie zastąpiona przez Umowę pomiędzy Stanami Zjednoczonymi Ameryki, Meksykańskimi Stanami Zjednoczonymi i Kanadą (USMCA).

Gospodarka USA jest wysoce zdywersyfikowaną i najlepiej rozwiniętą ekonomią pod względem technologicznym. Amerykańscy producenci plasują się w czołówce takich branż jak komputery, farmaceutyki i produkty medyczne, aeronautyka czy przemysł zbrojeniowy.
Jednocześnie efektywne wykorzystanie zasobów naturalnych sprawia, że USA nie bazuje jedynie na imporcie. Stany Zjednoczone są największym producentem ropy naftowej i gazu ziemnego. Potwierdzone rezerwy ropy naftowej wynoszą 44,4 mld baryłek, a gazu ziemnego – 625,4 bln stóp sześciennych. Udział USA w światowej ich produkcji wynosi 20%.

Kluczowymi sektorami amerykańskiej gospodarki są produkcja przemysłowa, handel, nieruchomości, opieka zdrowotna, przemysł wydobywczy, energetyka, bankowość i usługi finansowe, ubezpieczenia, branża budowlana, edukacja, ICT, telekomunikacja, przemysł spożywczy, usługi biznesowe, nauka, branża motoryzacyjna, przemysł zbrojeniowy i rolnictwo. Udział tych branż w PKB rośnie z każdym rokiem. W ostatnim czasie wzrost PKB najbardziej napędza produkcja dóbr trwałych, przemysł wydobywczy, usługi biznesowe, nauka, handel, opieka zdrowotna i usługi ICT. USA przeznaczają także największe środki na przemysł kosmiczny (62 mld dolarów w 2022 roku), znacząco wyprzedzając Chiny i Japonię.

Stany Zjednoczone, które są drugim, po Chinach, największym emitentem CO2 (12,55% globalnego udziału) zadeklarowały osiągnięcie zerowej emisji do 2050 roku. Plan ten przewiduje ograniczenie emisji CO2 o 65% do 2030 roku oraz całkowite zasilanie sieci energetycznej energią odnawialną do 2035 roku. Według szacunków, w ciągu następnej dekady dekarbonizacja sieci będzie kosztować 4,5 bln dolarów. W pierwszej kolejności działania obejmą przebudowę energetyki wiatrowej, słonecznej i systemu magazynowania energii oraz rozbudowę linie przesyłowych.

Handel międzynarodowy

Stany Zjednoczone to największa gospodarka świata pod względem PKB, największy światowy importer i drugi największy eksporter (po Chinach). Wartość amerykańskiego eksportu wynosi 1,75 bln dolarów, a importu – 2,93 bln dolarów. Głównymi partnerami handlowymi Stanów Zjednoczonych są Kanada, Meksyk, Chiny, Japonia, Niemcy, Korea Południowa, Wietnam, Wielka Brytania, Holandia, Brazylia i Indie.

Wśród najczęściej importowanych towarów są maszyny przemysłowe (14,6%), urządzenia elektryczne (14,2%), pojazdy silnikowe i części (9,65%), ropa i paliwa mineralne (7,63%), leki (5,1%), instrumenty precyzyjne (3,62%), kamienie i metale szlachetne (3,13%), tworzywa sztuczne (2,81%), meble (2,77%), chemia organiczna (2,2%), odzież (1,78%), zabawki i sprzęt sportowy (1,77%). Inne importowane towary to m.in. artykuły z żelaza i stali, guma, drewno, napoje, obuwie, samoloty, owoce i orzechy, owoce morza, tekstylia, papier i kosmetyki.

Grupę najczęściej eksportowanych towarów stanowią ropa i paliwa mineralne (13,7%), maszyny przemysłowe (11,9%), urządzenia elektryczne (10,6%), pojazdy silnikowe i części (6,97%), instrumenty precyzyjne (5,23%), samoloty (5,08%), kamienie i metale szlachetne (4,65%), leki (4,45%), tworzywa sztuczne (4,24%), chemia organiczna (2,45%) i produkty chemiczne (2,11%). Na kolejnych pozycjach są m.in. nasiona roślin oleistych, zboża, mięso, artykuły z żelaza i stali, żelazo i stal, papier, owoce i orzechy, kosmetyki i chemia nieorganiczna.

Umowy handlowe

Stany Zjednoczone, jako mocarstwo gospodarcze, posiadają rozbudowane relacje handlowe, m.in. za sprawą członkostwa w Światowej Organizacji Handlu. USA zawarły umowy handlowe i inwestycyjne (Trade & Investment Framework Agreements, TIFA) z 59 krajami oraz dwustronne umowy inwestycyjne (Bilateral Investment Treaties, BIT) z 41 krajami.

Waszyngton zawarł umowy o wolnym handlu z następującymi państwami:

Australia
Bahrajn
Chile
Dominikana
Gwatemala
Honduras
Izrael
Jordania
Kanada
Kolumbia
Korea Południowa
Kostaryka
Meksyk
Maroko
Nikaragua
Oman
Panama
Peru
Salwador
Singapur

Stany Zjednoczone podpisały również umowę dotyczącą wolnego handlu krytycznymi minerałami (miedź, lit, nikiel, kobalt, metale ziem rzadkich) z Japonią. W 2020 roku rozpoczęły się rozmowy z Wielką Brytanią w sprawie zawarcia umowy o wolnym handlu.

Umowy ze stowarzyszeniami krajów:

Umowa pomiędzy Stanami Zjednoczonymi Ameryki, Meksykańskimi Stanami Zjednoczonymi i Kanadą (USMCA)
Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN)
Wspólnota Gospodarcza Azji i Pacyfiku (APEC)
Rada Współpracy Zatoki Perskiej (GCC)
Wspólny Rynek Afryki Wschodniej i Południowej (COMESA)
Wspólnota Wschodnioafrykańska (EAC)
Wspólnota Gospodarcza Państw Afryki Zachodniej (ECOWAS)
Unia Gospodarcza i Walutowa Afryki Zachodniej (WAEMU)
Karaibska Wspólnota i Wspólny Rynek (CARICOM)

Relacje Stany Zjednoczone-Unia Europejska

Relacje transatlantyckie odgrywają wiodącą rolę w skali globalnej. Stosunki dyplomatyczne między Stanami Zjednoczonymi i Europejską Wspólnotą Węgla i Stali zostały ustanowione w 1953 roku, a misja USA przy Wspólnotach Europejskich (obecnie przy Unii Europejskiej) została otwarta w Brukseli w 1961 roku. Stany Zjednoczone i Unia Europejska są dla siebie strategicznymi partnerami w dziedzinie handlu i polityki światowej. Przypada na nich łącznie 42% światowego PKB oraz handlu. W 2021 roku wartość handlu towarami osiągnęła rekordowy poziom 1,2 bln euro, a handlu usługami – ponad 500 mld euro.

Bliskie relacje gospodarcze tworzą 16 mln miejsc pracy po obu stronach Atlantyku. Stany Zjednoczone i Unia Europejska są także największymi inwestorami. W 2020 roku wartość inwestycji państw UE w USA wynosiła 2,1 bln euro, a wartość inwestycji USA w UE – 2,3 bln euro. W czerwcu 2021 roku obie strony powołały Radę ds. Handlu i Technologii (Trade and Technology Council, TTC). Jest to forum koordynacji działań w zakresie globalnych kwestii gospodarczych i technologicznych w pięciu obszarach (eksport, inwestycje zagraniczne, łańcuchy dostaw, nowe technologie i wyzwania dla handlu).

Pomimo bliskich relacji, USA i UE nie zawarły umowy o wolnym handlu. Negocjacje w tej sprawie rozpoczęły się w 2013 roku, ale zakończyły się fiaskiem sześć lat później. Pomiędzy obiema stronami nieraz dochodzi także do tarć dotyczących sytuacji międzynarodowej, tak jak na przykład w przypadku wojny w Iraku w 2003 roku. Pomimo to, partnerstwo USA-UE będzie rozwijać się dalej, o czym świadczą podjęte w 2021 roku kroki mające załagodzić spór Airbus-Boeing oraz konflikt dotyczący stali i aluminium. Warto także zaznaczyć, że spory te dotyczą zaledwie 2% całej wymiany handlowej.

Szanse i wyzwania

Pomimo rosnącej pozycji Chin i Indii, Stany Zjednoczone w następnych dekadach pozostaną jednym z najważniejszych rynków. Ze względu na bardzo duże zróżnicowanie wewnętrzne, zarówno pod kątem gospodarczym, jak i geograficznym i społeczno-kulturowym, USA stanowią dobry rynek docelowy dla wielu branż, oferując perspektywę współpracy na poziomie stanu lub całego kraju. Eksport do USA jest wymagającym, ale potencjalnie zyskownym przedsięwzięciem. Aby zminimalizować ryzyko, warto skorzystać z wiedzy ekspertów i przeprowadzić analizę rynku oraz obowiązujących przepisów.

Wysokość podatku importowego zależy od kraju, z którego towary są importowane. Opłatom podlegają towary o wartości powyżej 800 dolarów. Stawki celne w USA wynoszą 0-37,5%, przy czym najczęściej jest to 3%. Z zerowej stawki lub niższych stawek korzystają państwa, z którymi USA podpisały umowy o wolnym handlu, Kanada i Meksyk w ramach umowy USMCA, niektóre państwa Afryki subsaharyjskiej, Ameryki Południowej, Karaibów i Bliskiego Wschodu. Do najważniejszych utrudnień w handlu z USA należą rozbieżności w prawie skarbowym pomiędzy stanami i poziomem federalnym.

Oceniając możliwości na amerykańskim rynku, zagraniczni przedsiębiorcy powinni zapoznać się z trendami dotyczącymi branż notujących najwyższe tempo wzrostu i branż perspektywicznych. Biorąc pod uwagę obecny obraz rynku, szanse występują przede wszystkim w branży wysokich technologii, ICT, opiece zdrowotnej, produkcji przemysłowej, energetyce, branży motoryzacyjnej, zbrojeniowej, chemicznej, spożywczej oraz dóbr konsumpcyjnych. Nieustannie rośnie także zapotrzebowanie na produkty i usługi z sektora naukowego, zaawansowanej produkcji, telekomunikacji, sztucznej inteligencji i biotechnologii.